Praca w godzinach nadliczbowych


Godziny nadliczbowe w pracy

Pracownik wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, gdy praca:

  • wykonywana jest ponad obowiązujące go normy czasu pracy,

Dla przykładu: Jeżeli pracownik zatrudniony jest w podstawowym systemie czasu pracy, to praca ponad 8 godzin na dobę oraz ponad 40 godzin przeciętnie w tygodniu w danym okresie rozliczeniowym będzie pracą nadliczbową.

A w przypadku pracownika, który zatrudniony jest w równoważnym systemie czasu pracy, gdzie dopuszcza się przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy np. do 12 godzin, pracą nadliczbową będzie praca wykonywana ponad 8 godzin na dobę w dniach, w których zgodnie z grafikiem powinien pracować 8 lub mniej godzin, a w dniach, w których powinien pracować więcej niż 8 godzin – praca ponad liczbę, którą powinien przepracować. W tym przypadku pracą w godzinach nadliczbowych będzie także praca ponad 40 godzin przeciętnie w tygodniu w obowiązującym pracownika okresie rozliczeniowym.

Pracownik może pracować w godzinach nadliczbowych jedynie w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej, która ma na celu ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy ( w tym przypadku limit godzin nadliczbowych wynosi 150 w roku kalendarzowym, jednak w umowie o pracę lub przepisach wewnątrzzakładowych można ustalić wyższe limit).

Pamiętaj ! Przepisy prawa pracy pozwalają pracownikowi na przepracowanie w godzinach nadliczbowych nie więcej niż 416 godzin w roku kalendarzowym.

Pracownikowi przysługuje za pracę nadliczbową, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek w wysokości:

100 % wynagrodzenia, gdy:

50 % wynagrodzenia, gdy:

Pamiętaj! Pracownikowi, który stale pracuje poza zakładem pracy, wynagrodzenie wraz z dodatkiem można zastąpić ryczałtem.

Pracodawca może pracownikowi zrekompensować pracę nadliczbową czasem wolnym od pracy, zamiast wypłaty dodatku.

I tak: w zamian za czas, który pracownik przepracuje w godzinach nadliczbowych, na jego pisemny wniosek, pracodawca może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy.

Pracodawca może także udzielić pracownikowi czasu wolnego bez jego pisemnego wniosku. Ale wtedy udziela się czasu wolnego od pracy w wymiarze, który jest o połowę wyższy niż liczba przepracowanych godzinach nadliczbowych, a więc 1 godzina nadliczbowa =1,5 godz. czasu wolnego.

Czas wolny powinien być udzielony przez pracodawce najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego.

Pamiętaj ! Udzielenie pracownikowi czasu wolnego nie może być powodem obniżenia wynagrodzenia, które należy się pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Kto nie może pracować w godzinach nadliczbowych.

W godzinach nadliczbowych nie można zatrudniać:

  • kobiet w ciąży,
  • pracowników, którzy opiekują się dzieckiem do lat 4, bez ich zgody,
  • pracowników, którzy zatrudnieni są na stanowiskach, gdzie występują przekroczone najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia,
  • pracowników niepełnosprawnych, chyba, ze pracują pilnowaniu lub właściwy lekarz wyraził na to zgodę.

Pamiętaj ! Tygodniowy czas pracy pracownika + godziny nadliczbowe nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.

 

Praca na emeryturze


W ciągu ostatnich dwóch lat emeryci mogli jednocześnie pobierać świadczenia oraz wynagrodzenie za pracę, obecnie (od 1 stycznia 2011r.) osoby, które po przejściu na wcześniejszą emeryturę pozostały na etacie w dotychczasowym zakładzie pracy bez rozwiązania umowy o pracę, będą musiały się zdecydować i wybrać: emerytura albo pensja.

Gdy emerytura była już pobierana przed 1.01.2011 r. i emeryt nadal pracuje na tej samej umowie o pracę, to ZUS wytrzyma mu wypłatę od 1 października 2011r.

Aby się tak nie stało trzeba będzie rozwiązać umowę o pracę do końca września.

Emeryt może wybierać: pracuje nadal, a emerytura poczeka lub rozwiązuje umowę o pracę i powiadamia o tym ZUS i wtedy świadczenie emerytalne zostanie wypłacone.

Następnie znów można się zatrudnić i pobierać obydwie wypłaty, a to dlatego, że zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy emerytalnej zmiany nie dotyczą tych osób, które skończyły pracę, wzięły emeryturę, a następnie zatrudniły się ponownie.

Jeżeli chodzi o osoby, które złożyły lub złożą wniosek o emeryturę w tym roku lub złożyły go wcześniej, ale warunki do niej (wiek) spełniają już teraz, powinny także przynajmniej na chwilę (na jeden dzień) rozwiązać umowę o pracę, by ZUS wypłacił im emeryturę.

Następnie zaraz po tym wolno bezie podjąć pracę u innego lub nawet tego samego pracodawcy.

Obecnie pracuje 33 % Polaków w wieku 55-64 lata.

Kiedy należy się urlop okolicznościowy ?


Urlop okolicznościowy pracownika

Jeżeli pracownika czeka ważne wydarzenie rodzinne lub musi załatwić osobiste sprawy, to przysługują mu pełnopłatne dni wolne. Wynagrodzenie wylicza się wtedy tak samo jak przy urlopie wypoczynkowym.

Ile dni się należy ?

Wszystko zależne jest  od wagi wydarzenia oraz stopnia pokrewieństwa.

Obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie dwóch dni wolnego, gdy pracownik bierze ślub lub urodzi mu się dziecko. Także dwa dni urlopu okolicznościowego przysługują pracownikowi w przypadku śmierci bliskiej osoby (małżonka, dziecka, matki, ojca, ojczyma, macochy).

Jeżeli chodzi o inne ważne sytuacje życiowe, to pracownik może dostać jeden dzień wolnego.

Jeden dzień urlopu okolicznościowego przysługuje w razie ślubu dziecka pracownika oraz przy smutnych i tragicznych uroczystościach rodzinnych: śmierci i pogrzebie siostry brata, teściowej, teścia, babci, dziadka, bądź osoby, która jest utrzymaniu pracownika lub pod jego opieką.

Pamiętaj ! Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu okolicznościowego. Prawo do tego urlopu powinno być udokumentowane, a więc pracownik dostarcza pracodawcy np. kopię aktu zgonu krewnego lub świadectwo urodzenia dziecka.

Podstawa prawna: Dz.U. z 1996 r., nr 60, poz. 281 .

Praca w porze nocnej


Pora nocna w pracy

Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00.

Pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje  w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną , jest pracownikiem pracującym w nocy.

Czas pracy osoby, która pracuje w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, gdy wykonuje prace, które są szczególnie niebezpieczne lub związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym.

Przepis ten nie dotyczy:

Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych lub związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym, określa pracodawca w porozumieniu z zakładowa organizacją związkową, a gdy ona u niego nie działa – z przedstawicielami pracowników, którzy zostali wybrani w trybie przyjętym u danego pracodawcy, oraz po zasięgnięciu opinii lekarza, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracy oraz ochrony zdrowia pracowników.

Na pisemny wniosek pracownika, który jest pracownikiem nocnym, pracodawca informuje właściwego okręgowego inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy.

Pracownikowi, który wykonuje pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 % stawki godzinowej, która wynika z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

W stosunku do pracowników, którzy wykonują swoją pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy dodatek, o którym mowa wyżej, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.

 

Świadczenia przysługujące w okresie czasowej niezdolności do pracy


Czasowa niezdolność do pracy – co przysługuje ?

Pracownikowi za czas niezdolności do pracy wskutek:

1.choroby lub odosobnienia, które związane jest z chorobą zakaźną – trwającej łącznie do 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia – trwającej łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego – zachowuje prawo do 80 % wynagrodzenia za pracę, chyba że obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy  przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu.

2. wypadku w drodze do pracy lub z pracy lub choroby, która przypada w czasie ciąży w okresie wskazanym w punkcie 1 – pracownik zachowuje prawo do 100 % wynagrodzenia za pracę.

3. poddania się niezbędnym badaniom lekarskim, które przewidziane są dla kandydatów na dawców komórek, tkanek oraz narządów, a także poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek oraz narządów – w okresie wskazanym w punkcie 1 – pracownik zachowuje prawo do 100 % wynagrodzenia za pracę.

Wynagrodzenie, o którym mowa w punkcie 1, powinno być obliczone według zasad, które obowiązują przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego i wypłacone za każdy dzień niezdolności pracownika do pracy, nie wyłączając dni wolnych od pracy.

Wynagordzenie to:

  • nie ulega obniżeniu w przypadku ograniczenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego,
  • nie przysługuje w przypadkach, w których pracownik nie ma prawa do zasiłku chorobowego.

Za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia, które związane jest z chorobą zakaźną, która trwa łącznie dłużej niż 33 dni w ciągu roku kalendarzowego, a w przypadku pracownika, który ukończył 50 rok życia, trwającej łącznie dłużej niż 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, pracownikowi przysługuje zasiłek chorobowy na zasadach, które są określone w odrębnych przepisach.

Jeżeli chodzi o przepisy dotyczące pracownika, który ukończył 50 rok życia, to dotyczą niezdolności pracownika do pracy, która przypada po roku kalendarzowym, w którym pracownik ukończył 50 rok życia.

Przerwa w pracy


Każdy pracownik, który pracuje co najmniej 6 godzin dziennie, ma prawo do 15-minutowej przerwy w ramach czasu pracy.

Pracownik może z niej skorzystać w dowolnym momencie dnia, ale jeżeli wymaga tego charakter pracy, pracodawca ma prawo określić, kiedy ta przerwa może się rozpocząć.

Jeżeli chodzi o pracowników, którzy pracują w warunkach szkodliwych – przerwa może zostać wydłużona nawet do 60 minut dziennie.

Pracownikowi niepełnosprawnemu przysługuje prawo do dodatkowej przerwy trwającej 15 minut.

Osoby, które pracują przy komputerze i co najmniej połowę czasu pracy spędzają przed monitorem, mają prawo do 5-minutowej przerwy po każdej godzinie pracy.

Pamiętaj ! Pracująca mama, która wróciła do pracy (przynajmniej na pół etatu) i karmi dziecko piersią – także ma prawo do przerw na karmienie.

Jeżeli jest zatrudniona od 4 do 6 godzin, to ma prawo do 30 – minutowej przerwy (45 minut, gdy karmi bliźniaki). Gdy pracuje od 6 do 8 godzin, to ma prawo skorzystać z dwóch takich przerw dziennie. Przerwy można łączyć.

Zwolnienia grupowe


Zwolnienia grupowe są specyficzną forma zwolnień pracowników, bo może do nich dojść tylko w określonych warunkach.

Pierwszym warunkiem jest zatrudnianie przez zakład pracy co najmniej 20 osób. Następny warunek, to, to, że w takiej sytuacji powody zawsze leżą po stronie pracodawcy.

Do zwolnień grupowych w firmie dochodzi, gdy w ciągu 30 dni wypowiedzenie umowy o pracę dostaje:

  • 10 pracowników w zakładzie pracy, który zatrudnia mniej niż 100 osób,
  • 10 % załogi w zakładzie pracy, który zatrudnia 100-300 osób,
  • co najmniej 30 osób w zakładzie pracy, który zatrudnia 300 osób i więcej.

Obowiązkiem pracodawcy jest powiadomienie o wszystkim PUP oraz radę pracowników, gdy taka działa w firmie.

Pamiętaj ! Zwolnienie grupowe pozwala pracodawcy na rozwiązanie nawet umowy o pracę na czas określony z zawartą klauzulą o braku możliwości rozwiązania  przed upływem konkretnego terminu.

Ten rodzaj rozwiązania umowy o pracę jest o tyle korzystny dla pracowników, ze każdemu będzie należała się odprawa. Jej próg określają przepisy i nie ma na to wpływu wewnątrzzakładowy regulamin.

Górną granicą odprawy jaką może dostać pracownik, jest nawet 15-krotność aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Warto pamiętać o tym, że zwolnienie grupowe powoduje, że pracownicy będą uprzywilejowani w sytuacji, gdy zakład pracy, który rozwiązał z nimi umowę o pracę, będzie ponownie zatrudniał pracowników w tej samej grupie zawodowej.

Pracodawca ma wtedy obowiązek w pierwszej kolejności zatrudnić dawnych pracowników. Jednak muszą oni w terminie roku od dnia rozwiązania umowy o pracę – wyrazić na piśmie chęć ponownej pracy w dawnym zakładzie pracy.