Stopnie awansu zawodowego nauczyciela


Jeśli czytasz to, co napisałam, to znaczy, że jesteś nauczycielem i z pewnością znasz stopnie awansu zawodowego, ale jeśli dopiero chcesz nim zostać, to moim obowiązkiem jest wyjaśnienie, cóż to takiego.

Są cztery stopnie awansu zawodowego nauczyciela:

1. nauczyciel stażysta
2. nauczyciel kontraktowy
3. nauczyciel mianowany
4. nauczyciel dyplomowany

Kiedy rozpoczynasz pracę w placówce oświatowej w charakterze nauczyciela, automatycznie stajesz się stażystą i masz obowiązek! podjęcia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego.

Zgodnie z nowymi przepisami nauczyciele kontraktowi i mianowani nie mają już obowiązku podejmowania stażu na kolejne stopnie awansu zawodowego.

Jednak powszechnie wiadomo, że uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego to wiele korzyści:

1. dla Ciebie,
2. Twojej placówki,
3. Twoich podopiecznych (uczniów, wychowanków, czytelników).

Oprócz podstawowego argumentu dotyczącego wzrostu Twojej pensji (wszyscy wiemy, że o dość śmieszną sumę, ale to zawsze coś), zyskujemy nowe kwalifikacje zawodowe, ogrom doświadczeń zawodowych, wzrost poczucia własnej wartości, umiejętność opisywania swoich działań, dzielenia się swoją wiedzą z innymi, stajemy się kreatorami otaczającej nas rzeczywistości. Co za tym idzie, placówka, w której pracujemy, zyskuje pełnowartościowego pracownika, który zgodnie z misją i wizją placówki organizuje ogrom działań na swoim terenie, przyczyniających się do promocji instytucji w środowisku. Dzięki temu zyskują przede wszystkim najważniejsze osoby, czyli nasi podopieczni.

Gdyby nie procedura awansu zawodowego, pewnie niewielu nauczycieli zdecydowałoby się na tak intensywny rozwój zawodowy.

Oczywiście to wszystko jest w zasięgu Twojej ręki, ale musisz tego chcieć, musisz być całkowicie przekonany o słuszności i potrzebie własnego rozwoju zawodowego.

Zrób to dla siebie!

Nauczyciel stażysta

Obowiązek awansowania

Nauczyciel stażysta jest zobowiązany do podjęcia stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Staż trwa 9 miesięcy. Nauczyciel rozpoczyna staż z początkiem roku szkolnego bez składania wniosku.

Dyrektor szkoły przydziela stażyście opiekuna stażu, zwykle spośród nauczycieli mianowanych i dyplomowanych. W przypadku nieobecności nauczyciela w pracy z powodu czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, trwającej nieprzerwanie dłużej niż miesiąc, staż ulega przedłużeniu o czas trwania tej nieobecności. W przypadku nieobecności trwającej dłużej niż rok nauczyciel ma obowiązek odbyć staż w pełnym wymiarze.

Warunki nadawania stopnia awansu

Warunkiem nadania nauczycielowi stażyście kolejnego stopnia awansu zawodowego jest:

1. Posiadanie kwalifikacji merytorycznych i pedagogicznych

2.Odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego

3. Akceptacja komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie

Kolejny stopień awansu zawodowego nauczyciel otrzymuje na podstawie aktu wydanego w drodze decyzji administracyjnej przez uprawnione do tego podmioty.

Powinności i wymagania niezbędne do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego

Stażysta zobowiązany jest do uczestniczenia w edukacyjnych, wychowawczych i opiekuńczych pracach szkoły poprzez:

1. Doskonalenie własnego warsztatu pracy
2.Uwzględnianie problematyki środowiska lokalnego
3. Pogłębianie wiedzy
4.Realizację programów szkoły
5. Obserwację zajęć opiekuna stażu

Zobowiązany jest do doskonalenia się na kursach szkoleniowych i innych formach doskonalenia zawodowego,poznawania prawa oświatowego i wykorzystywania przepisów w praktyce oraz gromadzenia dokumentacji potwierdzającej realizację zadań.

Nauczyciel kontraktowy

Nauczyciele kontraktowi nie mają obowiązku podejmowania stażu na kolejne stopnie awansu zawodowego. Ale chyba nie chcesz ciągle zarabiać tak mało… Staż trwa 2 lata i 9 miesięcy. Jeśli posiadasz tytuł doktora, to Twój staż skraca się do 1 roku i 9 miesięcy. Rozpoczynasz staż z początkiem roku szkolnego, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od daty rozpoczęcia zajęć, na swój wniosek skierowany do dyrektora szkoły. Możesz jednak rozpocząć staż dopiero po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Dyrektor znowu przydziela Ci opiekuna stażu.

Warunki nadawania stopnia awansu

Warunkiem nadania nauczycielowi kontraktowemu kolejnego stopnia awansu zawodowego jest:

1. Posiadanie kwalifikacji merytorycznych i pedagogicznych

2. Odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego

3. Zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną

Powinności i wymagania niezbędne do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego Nauczyciel kontraktowy musi wykazać umiejętność organizacji i doskonalenia warsztatu pracy, dokonywania ewaluacji własnych działań, a także oceniania ich skuteczności i dokonywania zmian w tych działaniach. Musi wykazać się umiejętnością uwzględniania w swojej pracy potrzeb rozwojowych uczniów, problematyki środowiska lokalnego oraz współczesnych problemów społecznych i cywilizacyjnych.

Umiejętność wykorzystywania w pracy technologii informacyjnej i komunikacyjnej to również podstawa. Wymagana jest także umiejętność zastosowania wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki oraz ogólnych zagadnień oświatowych w rozwiązywaniu problemów związanych z zakresem realizowanych przez nauczyciela zadań. Oczywiście niezbędna jest umiejętność posługiwania się przepisami dotyczącymi systemu oświaty.

Nauczyciel mianowany

Nauczyciel mianowany również nie ma obowiązku podejmowania stażu na stopień nauczyciela dyplomowanego. Ale skoro dotarłeś już tak daleko, to proponuję wykorzystać siłę rozpędu i iść dalej. Staż trwa kolejne 2 lata i 9 miesięcy. Można rozpocząć staż po przepracowaniu w szkole co najmniej roku od dnia uzyskania poprzedniego stopnia awansu zawodowego. Nie masz już opiekuna stażu. Sam sobie jesteś sterem i okrętem.

Warunki nadawania stopnia awansu

Warunkiem nadania nauczycielowi mianowanemu kolejnego stopnia awansu zawodowego jest:

1. Posiadanie kwalifikacji merytorycznych i pedagogicznych

2. Odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego

3. Nauczyciel mianowany uzyskuje akceptację komisji kwalifikacyjnej po dokonaniu analizy dorobku zawodowego nauczyciela i przeprowadzonej rozmowie

Powinności i wymagania niezbędne do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego

Nauczyciel mianowany zobowiązany jest do opracowania i wdrożenia przedsięwzięć i programów na rzecz doskonalenia swojej pracy i podwyższania jakości pracy szkoły. Powinien wykazać się umiejętnością dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem z innymi.

Zrealizować co najmniej cztery z następujących działań:

1. Opracowanie i wdrożenie programu edukacyjnego, wychowawczego, opiekuńczego lub innych

2.Opracowanie co najmniej dwóch publikacji, referatów itp.

3. Prowadzenie zajęć otwartych dla innych nauczycieli

4. Aktywna współpraca z innymi organizacjami działającymi na rzecz edukacji

5. Pełnienie funkcji doradcy metodycznego

6.Uzyskanie dodatkowych kwalifikacji zawodowych, umożliwiających poszerzenie działań

7.Wykonywanie innych zadań na rzecz edukacji

Nauczyciel mianowany musi wykazać się umiejętnością zaprezentowania siebie i własnych dokonań poprzez opisywanie, analizowanie efektów pracy czy sporządzanie sprawozdań.

Nauczyciel dyplomowany

Kiedy zostaniesz nauczycielem dyplomowanym, to oznacza, że osiągnąłeś górną granicę awansu zawodowego nauczyciela. Możesz być z siebie dumny! Masz teraz dwa wyjścia: albo poczujesz się wypalony zawodowo, albo znajdziesz sobie kolejny cel.

Co to jest wypalenie zawodowe?

Wypalenie zawodowe to proces nieuchronnej destrukcji, jaki zachodzi w psychice osób, które zbytnio eksploatują swoje siły w „dawaniu siebie” innym ludziom.

Jakie są objawy wypalenia zawodowego?

1. Fizyczne: narastające zmęczenie, bóle głowy, bezsenność

2. Behawioralne: łatwe okazywanie złości, duża zmienność zachowania

3. Psychologiczne: przygnębienie, uczucie znudzenia, zniechęcenie

Skutki wypalenia zawodowego:

1. Zwiększona absencja
2.Duża płynność kadr
3.Niska jakość świadczonych usług
4. Często rezygnacja z pracy
5. Pogarszanie się stosunków z innymi ludźmi

Jak sobie radzić?

Czasami wystarczy otworzyć oczy na problem, zapoznać się z zagrożeniem, popatrzeć inaczej na samego siebie.

Jak się bronić?

1. Staraj się mieć realistyczne cele
2. Staraj się być elastycznym
3. Bądź świadomy swoich braków
4. Bądź wrażliwy na własne potrzeby
5. Podejmuj nowe wyzwania
6. Zwracaj uwagę na drobne radości
7. Twórz satysfakcjonujące relacje z innymi
8.Pamiętaj, że istniejesz również poza pracą.

NIE DAJ SIĘ!

Co możesz zrobić?

Możesz wejść na ścieżkę awansu poziomego (bo pionowy masz już za sobą). Zostań np. edukatorem, egzaminatorem, ekspertem lub doradcą metodycznym czy konsultantem. Ale o tym przeczytacie być może w drugiej części poradnika pt. “Awans zawodowy nauczyciela: zostań nauczycielem dyplomowanym i nie tylko”

Pułapki awansu zawodowego nauczyciela

W każdej działalności są pewne pułapki i zagrożenia. Jeśli chodzi o awans zawodowy nauczyciela niebezpieczeństwem, które możesz napotkać, jest nieznajomość aktualnie obowiązujących przepisów prawnych dotyczących awansu kopiowanie dokumentacji innych nauczycieli. Jeśli masz ochotę na coś takiego, od razu daj sobie spokój, bo znajdziesz się w „mięciutkim, cieplutkim bagienku.”

Zapamiętaj!

Tylko to, co sam stworzysz, przyniesie Ci pełną satysfakcję zawodową i pewność, że podczas egzaminu doskonale będziesz wiedzieć, o czym mówisz!

Jeśli wiesz, o czym mówisz, to nie można Cię zagiąć. Kto może wiedzieć więcej o Twoich działaniach niż TY sam! Egzamin na stopień nauczyciela mianowanego jest bardzo stresującą sytuacją. Jeśli Twoja dokumentacja jest zbiorem wielu kopii innych ludzi, nie obronisz jej, bo masz za małą wiedzę na temat działań, przeprowadzonych przez kogoś innego. Nie popełniaj tego błędu.

To samo dotyczy nieznajomości prawa oświatowego. Zanim zdecydujesz się na kontynuację rozpoczętego awansu zawodowego, sprawdź, jakie zmiany nastąpiły w przepisach. Pomiędzy kolejnymi stopniami awansu są przerwy. Nauczyciel kontraktowy może rozpocząć staż na stopień nauczyciela mianowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej dwóch lat od dnia nadania poprzedniego stopnia awansu zawodowego.

Staż na nauczyciela dyplomowanego można rozpocząć po przepracowaniu co najmniej roku. Oczywiście tak to wygląda w 2006 r. Przepisy ciągle się zmieniają, po przerwie może już być inaczej. Musisz dostosować swoją dokumentację do aktualnie obowiązujących przepisów. Oczywiście nie musisz wszystkiego zmieniać, ale koniecznie powinieneś dołączyć aneks uwzględniający zmiany. Inaczej Twoja dokumentacja zostanie odrzucona.

Nie pozwól na to!

Autor: Katarzyna Gajkowska

Artykuł jest fragmentem publikacji Awans zawodowy nauczyciela