Jak rozliczyć pracę sobotę, niedziele i święta ?

Rozliczenie pracy w sobotę, niedziele i święta

Praca w soboty, niedziele i święta

Praca w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy

5-dniowy tydzień pracy obowiązuje wszystkich pracowników!

Wszyscy zatrudnieni w Twojej firmie pracownicy powinni pracować przeciętnie 5 dni w tygodniu, bez względu na fakt, w jakim systemie czasu pracy są zatrudnieni. Zasada ta wynika wprost z przepisu art. 129 kp. Oznacza to, że nie możesz planować pracy zawsze przez 6 czy 7 dni w tygodniu, nawet gdyby czas pracy został rozłożony na te dni w taki sposób, że nie dochodziłoby do przekroczenia przeciętnej 40-godzinnej tygodniowej normy czasu pracy.

Zasada przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy umożliwia pracodawcy natomiast nierównomierne rozłożenie dni wolnych w trakcie okresu rozliczeniowego.

Przykład

Pracownik zatrudniony jest w 12-tygodniowym okresie rozliczeniowym. Pod koniec okresu rozliczeniowego firma otrzymała duże zamówienie, które musi zostać zrealizowane w ciągu 6 tygodni, a więc do połowy kolejnego okresu rozliczeniowego.

Rozkład czasu pracy tego pracownika może zatem wyglądać w następujący sposób:

• pierwsze 6 tygodni pracownik wykonuje pracę po 6 dni w tygodniu (od poniedziałku do soboty),

• natomiast przez kolejne 6 tygodni pracownik pracuje po 4 dni tygodniowo (od poniedziałku do czwartku).

Pracując w ten sposób, pracownik przepracuje w okresie rozliczeniowym 60 dni, w tym 36 dni w pierwszych 6 tyg. okresu rozliczeniowego. Przeciętnie jednak będzie on pracował po 5 dni w tygodniu (60 dni : 12 tygodni =  5), a więc przepisy dotyczące czasu pracy nie zostaną naruszone.

Nie musisz wyznaczać soboty

W Polsce dniem wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy jest tradycyjnie sobota, ale możesz również wyznaczyć ten dzień w dowolnym dniu tygodnia, z wyjątkiem niedzieli, która jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Dzień wolny z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy możesz wyznaczyć:

• w rozkładzie czasu pracy ustalanym w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub – jeśli w firmie nie obowiązuje układ zbiorowy, a nie masz obowiązku wydania regulaminu pracy – w obwieszczeniu;
• każdorazowo w harmonogramie czasu pracy tworzonym na dany okres rozliczeniowy.

Nie ma także przeszkód, aby w jednym okresie rozliczeniowym dzień wolny z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy przypadał w poszczególnych tygodniach w różnych dniach, np. w jednym tygodniu w poniedziałek, w innym w sobotę, a w jeszcze kolejnym w środę.

Kiedy można zarządzić pracę w dniu wolnym?

W praktyce może zdarzyć się jednak, że będziecie mieli potrzebę, aby zobowiązać pracownika do pracy w dniu, który powinien być dla niego dniem wolnym od pracy z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy. Takie działanie jest dopuszczalne, pod warunkiem że wykonywanie przez pracownika pracy w tym dniu uzasadnione jest:

• koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
• szczególnymi potrzebami pracodawcy (art. 151 § 1 kp).

Warunki polecenia pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy są więc takie same, jak przy polecaniu pracy w godzinach nadliczbowych.

Pamiętaj!

Chociaż warunki polecenia pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy są takie same, jak w przypadku polecenia pracy w godzinach nadliczbowych – to w celu rekompensaty pracy w tym dniu nie stosujesz zasad dotyczących pracy nadliczbowej.

Rekompensata pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy

Zawsze oddaj cały dzień wolny!

Za pracę w dniu wolnym wynikającym z 5-dniowego tygodnia pracy zawsze należy udzielić pracownikowi innego całego dnia wolnego od pracy w terminie z nim uzgodnionym – bez względu na liczbę faktycznie przepracowanych godzin.

W praktyce więc pracodawca powinien w ten sposób przywrócić 5-dniowy tydzień pracy (art. 1513 kp). Nie ma w tym przypadku możliwości zamiany sposobu rekompensaty na pieniądze, gdyż pieniądze nie przywrócą zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Może to zrobić tylko oddanie dnia wolnego.

Dodatkowe wynagrodzenie zamiast wolnej soboty

Czy mogę kazać przyjść pracownikowi w wolną sobotę i zamiast dnia wolnego – więcej mu zapłacić?

Nie, nie możesz naruszać w ten sposób zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy.

Zasada przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy jest zasadą bezwzględnie obowiązującą. Strony stosunku pracy, nawet jeśli obie tego chcą, nie mogą od tej zasady odstąpić. Tym bardziej nie może od niej jednostronnie odstąpić pracodawca.

Oczywiście jest dopuszczalne takie organizowanie pracy, że pracownik wykonuje pracę w sobotę. To do pracodawcy należy bowiem określenie, jaki dzień tygodnia będzie dniem dodatkowo wolnym od pracy (nie musi być to sobota, może to być równie dobrze np. poniedziałek czy środa).

Można także w niektórych tygodniach zlecać pracownikom pracę przez większą liczbę dni niż 5, czyli na przykład od poniedziałku do soboty. Zawsze jednak warunkiem takiej organizacji pracy jest, by pracownik miał zapewniony w skali okresu rozliczeniowego inny dzień wolny od pracy. W okresie rozliczeniowym przeciętna liczba dni pracy w tygodniu nie może bowiem przekraczać 5 dni. Oznacza to, że za pracę w sobotę zawsze musisz dać pracownikowi inny dzień wolny od pracy (art. 1513 kp).

Praca wciąż przez 6 dni w tygodniu – wykluczona!

Czy mogę umówić się z pracownicami sklepu, że będą przychodziły do pracy przez 6 dni w każdym tygodniu, ale za to na mniej godzin? Niektórym pracownicom to odpowiada, gdyż są wówczas o wiele szybciej w domu.

Takie rozwiązanie jest absolutnie wykluczone. Zatrudniając pracownice przez więcej niż przeciętnie 5 dni w tygodniu, narażasz się na grzywnę ze strony inspektora pracy.

Nie ma możliwości odstąpienia od zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. A zatem przykładowo: zorganizowanie pracy w ten sposób, że pracownicy przychodzą od poniedziałku do soboty – codziennie na 6 godzin – jest zabronione.

Wprawdzie wolno planować pracę w niektórych tygodniach na większą liczbę dni niż 5 – jednak pod warunkiem odpowiedniego zmniejszenia liczby dni pracy w innych tygodniach. W skali całego okresu rozliczeniowego przeciętna liczba dni pracy w tygodniu musi być równa lub mniejsza niż 5. Naruszenie tych zasad jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 129 § 1, art. 1513).

Artykuł jest fragmentem publikacji Praca w soboty, niedziele i święta

 

Dni ustawowo wolne od pracy 2010 r.

Na podstawie ustawy o dniach wolnych od pracy świętami są następujące dni kalendarzowe :

* 1 stycznia – Nowy Rok,

* 4-5 kwietnia   pierwszy i drugi dzień Wielkanocy,

* 1 maja – Święto Pracy

* 3 maja – Święto Narodowe,

* 23 maja – pierwszy dzień Zielonych Świątek,

* 3 czerwca- Boże Ciało,

* 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny,

* 1 listopada – Wszystkich Świętych,

* 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości,

* 25 i 26 grudnia – pierwszy i drugi dzień Bożego Narodzenia

Trzeba pamiętać, że w dni, które są ustawowo wolne od pracy, nie mogą być czynne biura, urzędy i sklepy (za ladą w te dni mogą stanąć wyłącznie właściciele).

Kto może pracować w święta ?

W święta według Kodeksu pracy mogą pracować osoby, które zatrudnione są w takich branżach i firmach, jak :

• transport i komunikacja,

• służby ratownicze (np. straż),

• firmy ochroniarskie,

• rolnictwo i zakłady hodowlane,

• hotele, zakłady gastronomiczne,

• zakłady gospodarki komunalnej,

• całodobowe placówki opiekuńczo-wychowawcze,

• zakłady, które prowadzą działalność kulturalną, oświatową, turystyczno-wypoczynkową.

W niedziele i święta może być także nakazana praca :

• gdy trzeba będzie usunąć awarię (np. pogotowie gazowe)

• w zakładach pracujących w ruchu ciągłym (np. huta).

Wynagrodzenie za pracę w niedziele i w święta

Pracownik, który pracował w niedzielę i święta ma prawo do :

• innego dnia wolnego lub

• dodatku do wynagrodzenia za pracę

Dzień wolny za prace w niedzielę, powinien otrzymać w ciągu 6 dni kalendarzowych, które poprzedzają tę niedzielę lub następują po niej (ewentualnie w ciągu okresu rozliczeniowego).

Dzień wolny za prace w święto, powinien otrzymać do końca okresu rozliczeniowego. Jeśli nie ma takiej możliwości, to pracodawca powinien wypłacić pracownikowi dodatek do wynagrodzenia za pracę (100 % jego stawki godzinowej).

Osoby, które regularnie pracują w niedzielę (np. ekspedientki), muszą mieć jedną wolną niedzielę raz na 4 tygodnie.

Pracownik innego wyznania niż katolickie tez ma prawo do zwolnienia od pracy w dni swoich świąt religijnych.

Musi złożyć w tej sprawie wniosek do pracodawcy najpóźniej na 7 dni przed takim dniem. Pracodawca ma obowiązek udzielić mu dnia wolnego, a pracownik musi ten dzień odpracować. Za odpracowany dzień przysługuje wynagrodzenie.

Podstawa prawna : ustawa o dniach wolnych od pracy (DzU nr 4/5l, poz. 28 ze zm.) i k.p. oraz ustawa o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (DzU nr 23 l/2005, poz. 1965).

Co pracodawca powinien wpisać do ewidencji czasu pracy ?

Pracodawca ma obowiązek założyć, każdemu pracownikowi odrębnie, kartę ewidencji czasu pracy i prowadzić taką ewidencje w zakresie, który obejmuję :

• pracę , która pracownik wykonuje w poszczególnych dobach roboczych, w tym pracę w niedziele i święta, pracę w porze nocnej, pracę w godzinach nadliczbowych oraz w dni wolne od pracy wynikające z rozkładu czasu pracy w 5-dniowym tygodniu pracy,

• dyżury pracownika

• urlopy pracownika

• zwolnienia od pracy oraz inne usprawiedliwione i nieusprawiedliwione nieobecności pracownika

• jeżeli chodzi o pracownika młodocianego, to pracodawca uwzględnia w ewidencji jego czasu pracy, także jego czas pracy przy pracach, które są wzbronione pracownikom młodocianym, a są to pracę, które są dozwolone w celu odbycia przez niego przygotowania zawodowego.

Pracodawca ewidencje czasu pracy powinien prowadzić w formie imiennej karty. Ewidencja może być prowadzona w dowolnej formie, ponieważ nie jest jasno określone, jak powinna taka karta wyglądać, jest tylko jeden warunek – karta musi zawierać wszystkie niezbędne wymagane informacje.

Pracodawca ustala wzór karty, który uzależniony jest od potrzeb, które wynikają m.in. ze stosowanych u danego pracodawcy systemów i rozkładów czasu pracy.

Pracodawca może także prowadzić kartę w formie elektronicznej, a osoba uprawniona do kontroli, będzie miała możliwość uzyskania jej wydruku.

W karcie czasu pracy powinny znajdować się informacje o liczbie godzin, które pracownik przepracował w każdym dniu, nie musi być podana godzina przyjścia i wyjścia z pracy. Pracodawca ma obowiązek prowadzić taka ewidencje na bieżąco przez cały okres zatrudnienia pracownika bez względu na jego wymiar czasu pracy .

Pełną ewidencje czasu pracy (normalne godziny pracy, praca w godzinach nadliczbowych, praca w porze nocnej, praca w niedziele i święta ), pracodawca prowadzi bez względu na stosowany u niego system wynagradzania pracowników, a wiec także dla pracowników, którzy otrzymuje prowizyjne wynagrodzenie za pracę .

Jeżeli pracodawca prowadzi ewidencje czasu pracy w innej formie niż karta czasu pracy, to nie jest on zwolniony od obowiązku prowadzenia takiej karty. ma jednak prawo zrezygnować z innych prowadzonych ewidencji, ponieważ karta zawiera niezbędne informacje, które dotyczą czasu przepracowanego przez pracownika.

Co przysługuje pracownikowi za pracę w niedziele i święto ?

Pracownik, który pracuje w handlu lub w zakładzie pracy, w którym dozwolona jest praca w niedziele i święta, musi otrzymać od swojego pracodawcy inny wolny dzień za pracę w niedzielę i święto.

Obowiązkiem pracodawcy jest :

• udzielenie za pracę w niedziele dnia wolnego w ciągu 6 dni kalendarzowych po tej niedzieli ( albo przed nią)

• udzielenie za pracę w święto dnia wolnego w ciągu okresu rozliczeniowego ( długość okresu rozliczeniowego ustalana jest przez pracodawcę i nie powinna przekroczyć czterech miesięcy).

Gdy pracodawca nie jest w stanie udzielić dnia wolnego za pracę w niedzielę w ciągu tych dni, powinien to zrobić do końca okresu rozliczeniowego.

Jeżeli i to będzie niemożliwe, pracodawca powinien wypłacić pracownikowi specjalny dodatek do wynagrodzenia za pracę. Dodatek wynosi 100 procent stawki godzinowej danego pracownika za każda godzinę pracy w niedzielę.

Jeżeli pracodawca nie może udzielić dnia wolnego pracownikowi za pracę w święto to także powinien wypłacić mu dodatek na takich samych zasadach jak za pracę w niedziele.

Jeżeli chodzi o pracownika, który zatrudniony jest na część etatu, to jeżeli pracownik niepełnoetatowy pracuje w handlu lub innym zakładzie, gdzie dozwolona jest praca w niedzielę lub święta, to także przysługuje mu dzień wolny w zamian za pracę w niedziele lub święto.

Pracodawca powinien dać takiemu pracownikowi np. 4 godziny wolnego jeżeli jest to pracownik pracujący na pół etatu.

Dodatek za pracę w niedzielę i święto

Jeżeli pracownik nie mógł wykorzystać dnia wolnego, który otrzymał za pracę w niedzielę lub święto, pracodawca ma obowiązek wypłacić mu dodatek do wynagrodzenia za pracę w wysokości 100 % wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w niedzielę (podstawa prawna : art. 151¹¹ § 2 i 3 Kodeksu pracy )..

Pracownik prawo do dodatku ma z tytułu braku dnia wolnego od pracy, a więc nie jest to zależne od przekroczenia przez niego norm czasu pracy.

Istnieje możliwość, że pracownik przekroczy jednocześnie tygodniową przeciętna normę czasu pracy i wtedy pracodawca będzie musiał mu także wypłacić dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych.

Za 1 godzinę pracy w niedzielę pracownik powinien otrzymać :

• stawkę normalnego wynagrodzenia

• w myśl art. 151¹¹ § 2 i 3 Kodeksu pracy, dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia za brak dnia wolnego w zamian za pracę w niedzielę.

• w myśl art. 151¹ § 2 Kodeksu pracy, dodatek w wysokości 100% wynagrodzenia w zamian za przekroczenie tygodniowej normy czasu pracy.

Oba dodatki przysługują pracownikowi niezależnie od siebie, a ich podstawą są inne przepisy Kodeksu pracy…

Prawo pracy dla laika – Zapisz się na darmowy biuletyn…

Dopuszczalność pracy w niedziele i święta

Praca w niedziele i święta dozwolona jest :

• gdy konieczne jest przeprowadzenie akcji ratowniczej , która ma na
  celu ochronę życia lub zdrowia ludzkiego , ochronę mienia lub
  środowiska lub gdy konieczne jest usunięcie awarii

• w ruchu ciągłym

• przy pracy zmianowej

• przy niezbędnych remontach

• w transporcie i komunikacji

• w zakładowych strażach pożarnych i zakładowych służbach ratowniczych

• przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób

• praca w rolnictwie i hodowli

• wykonywanie prac koniecznych ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności w szczególności w :

placówkach handlowych
zakładach świadczących usługi dla ludności
gastronomii
zakładach hotelarskich
jednostkach gospodarki komunalnej
zakładach opieki zdrowotnej i innych placówkach służby zdrowia , które
są przeznaczone dla osób wymagających całodobowych lub całodziennych
świadczeń zdrowotnych ze względu na stan zdrowia
jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej oraz placówkach opiekuńczo -wychowawczych , które zapewniają całodobową opiekę
zakładach , które prowadzą działalność kulturalną , oświatową , turystyczną-wypoczynkową

• w stosunku do pracowników , którzy są zatrudnieni w systemie czasu pracy, w którym świadczy się pracę wyłącznie w piątki , soboty , niedziele i święta

Podstawa prawna : Art 151¹⁰ K.p