Jak rozliczyć pracę sobotę, niedziele i święta ?


Rozliczenie pracy w sobotę, niedziele i święta

Praca w soboty, niedziele i święta

Praca w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy

5-dniowy tydzień pracy obowiązuje wszystkich pracowników!

Wszyscy zatrudnieni w Twojej firmie pracownicy powinni pracować przeciętnie 5 dni w tygodniu, bez względu na fakt, w jakim systemie czasu pracy są zatrudnieni. Zasada ta wynika wprost z przepisu art. 129 kp. Oznacza to, że nie możesz planować pracy zawsze przez 6 czy 7 dni w tygodniu, nawet gdyby czas pracy został rozłożony na te dni w taki sposób, że nie dochodziłoby do przekroczenia przeciętnej 40-godzinnej tygodniowej normy czasu pracy.

Zasada przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy umożliwia pracodawcy natomiast nierównomierne rozłożenie dni wolnych w trakcie okresu rozliczeniowego.

Przykład

Pracownik zatrudniony jest w 12-tygodniowym okresie rozliczeniowym. Pod koniec okresu rozliczeniowego firma otrzymała duże zamówienie, które musi zostać zrealizowane w ciągu 6 tygodni, a więc do połowy kolejnego okresu rozliczeniowego.

Rozkład czasu pracy tego pracownika może zatem wyglądać w następujący sposób:

  • pierwsze 6 tygodni pracownik wykonuje pracę po 6 dni w tygodniu (od poniedziałku do soboty),
  • natomiast przez kolejne 6 tygodni pracownik pracuje po 4 dni tygodniowo (od poniedziałku do czwartku).

Pracując w ten sposób, pracownik przepracuje w okresie rozliczeniowym 60 dni, w tym 36 dni w pierwszych 6 tyg. okresu rozliczeniowego. Przeciętnie jednak będzie on pracował po 5 dni w tygodniu (60 dni : 12 tygodni =  5), a więc przepisy dotyczące czasu pracy nie zostaną naruszone.

Nie musisz wyznaczać soboty

W Polsce dniem wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy jest tradycyjnie sobota, ale możesz również wyznaczyć ten dzień w dowolnym dniu tygodnia, z wyjątkiem niedzieli, która jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Dzień wolny z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy możesz wyznaczyć:

  • w rozkładzie czasu pracy ustalanym w regulaminie pracy, układzie zbiorowym lub – jeśli w firmie nie obowiązuje układ zbiorowy, a nie masz obowiązku wydania regulaminu pracy – w obwieszczeniu;
  • każdorazowo w harmonogramie czasu pracy tworzonym na dany okres rozliczeniowy.

Nie ma także przeszkód, aby w jednym okresie rozliczeniowym dzień wolny z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy przypadał w poszczególnych tygodniach w różnych dniach, np. w jednym tygodniu w poniedziałek, w innym w sobotę, a w jeszcze kolejnym w środę.

Kiedy można zarządzić pracę w dniu wolnym?

W praktyce może zdarzyć się jednak, że będziecie mieli potrzebę, aby zobowiązać pracownika do pracy w dniu, który powinien być dla niego dniem wolnym od pracy z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy. Takie działanie jest dopuszczalne, pod warunkiem że wykonywanie przez pracownika pracy w tym dniu uzasadnione jest:

  • koniecznością prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnymi potrzebami pracodawcy (art. 151 § 1 kp).

Warunki polecenia pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy są więc takie same, jak przy polecaniu pracy w godzinach nadliczbowych.

Pamiętaj!

Chociaż warunki polecenia pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy są takie same, jak w przypadku polecenia pracy w godzinach nadliczbowych – to w celu rekompensaty pracy w tym dniu nie stosujesz zasad dotyczących pracy nadliczbowej.

Rekompensata pracy w dniu wolnym z tytułu 5-dniowego tygodnia pracy

Zawsze oddaj cały dzień wolny!

Za pracę w dniu wolnym wynikającym z 5-dniowego tygodnia pracy zawsze należy udzielić pracownikowi innego całego dnia wolnego od pracy w terminie z nim uzgodnionym – bez względu na liczbę faktycznie przepracowanych godzin.

W praktyce więc pracodawca powinien w ten sposób przywrócić 5-dniowy tydzień pracy (art. 1513 kp). Nie ma w tym przypadku możliwości zamiany sposobu rekompensaty na pieniądze, gdyż pieniądze nie przywrócą zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Może to zrobić tylko oddanie dnia wolnego.

Dodatkowe wynagrodzenie zamiast wolnej soboty

Czy mogę kazać przyjść pracownikowi w wolną sobotę i zamiast dnia wolnego – więcej mu zapłacić?

Nie, nie możesz naruszać w ten sposób zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy.

Zasada przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy jest zasadą bezwzględnie obowiązującą. Strony stosunku pracy, nawet jeśli obie tego chcą, nie mogą od tej zasady odstąpić. Tym bardziej nie może od niej jednostronnie odstąpić pracodawca.

Oczywiście jest dopuszczalne takie organizowanie pracy, że pracownik wykonuje pracę w sobotę. To do pracodawcy należy bowiem określenie, jaki dzień tygodnia będzie dniem dodatkowo wolnym od pracy (nie musi być to sobota, może to być równie dobrze np. poniedziałek czy środa).

Można także w niektórych tygodniach zlecać pracownikom pracę przez większą liczbę dni niż 5, czyli na przykład od poniedziałku do soboty. Zawsze jednak warunkiem takiej organizacji pracy jest, by pracownik miał zapewniony w skali okresu rozliczeniowego inny dzień wolny od pracy. W okresie rozliczeniowym przeciętna liczba dni pracy w tygodniu nie może bowiem przekraczać 5 dni. Oznacza to, że za pracę w sobotę zawsze musisz dać pracownikowi inny dzień wolny od pracy (art. 1513 kp).

Praca wciąż przez 6 dni w tygodniu – wykluczona!

Czy mogę umówić się z pracownicami sklepu, że będą przychodziły do pracy przez 6 dni w każdym tygodniu, ale za to na mniej godzin? Niektórym pracownicom to odpowiada, gdyż są wówczas o wiele szybciej w domu.

Takie rozwiązanie jest absolutnie wykluczone. Zatrudniając pracownice przez więcej niż przeciętnie 5 dni w tygodniu, narażasz się na grzywnę ze strony inspektora pracy.

Nie ma możliwości odstąpienia od zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. A zatem przykładowo: zorganizowanie pracy w ten sposób, że pracownicy przychodzą od poniedziałku do soboty – codziennie na 6 godzin – jest zabronione.

Wprawdzie wolno planować pracę w niektórych tygodniach na większą liczbę dni niż 5 – jednak pod warunkiem odpowiedniego zmniejszenia liczby dni pracy w innych tygodniach. W skali całego okresu rozliczeniowego przeciętna liczba dni pracy w tygodniu musi być równa lub mniejsza niż 5. Naruszenie tych zasad jest wykroczeniem zagrożonym grzywną (art. 129 § 1, art. 1513).

Artykuł jest fragmentem publikacji Praca w soboty, niedziele i święta