Staż pracy do emerytury – jak udowodnić ?


Jak potwierdzić staż pracy ?

Potwierdzając liczbę przepracowanych lat, które będą miały wpływ na wysokość emerytury, najważniejsze jest udowodnienie ile w stażu mamy tzw. okresów składkowych.

Są to lata pracy, w których pracodawca odprowadzał za nas składki do ZUS. Jest to bardzo ważne, bo warto pamiętać, że im więcej posiadamy lat składkowych, tym wyższa może być nasza emerytura.

Jeżeli chodzi o okresy nieskładkowe, to są one uwzględniane przez ZUS tylko częściowo.

Dokumenty, które potwierdzą staż pracy ..

Świadectwo pracy

Świadectwo pracy jest najważniejszym dokumentem, który potwierdza okresy zatrudnienia oraz opłacania składek, ponieważ zawarte w nim są istotne informacje:

  • okres zatrudnienia pracownika w zakładzie pracy ( od kiedy do kiedy),
  • czy w okresu zatrudnienia pracownika były jakieś okresy nieskładkowe (urlop wychowawczy lub bezpłatny, zwolnienia lekarskie).

Książeczka ubezpieczeniowa

Wpisy w tym dokumencie też mogą być potwierdzeniem stażu pracy, bowiem kiedyś wpisywano w nich okres zatrudnienia pracownika w danym zakładzie pracy (od kiedy do kiedy). Trzeba jednak pamiętać, że ZUS uzna taki wpis, gdy będzie on podpisany, a także podstemplowany imienną pieczątką osoby, która go dokonała (pracownik działu kadr).

Zeznania kolegów z pracy

Zeznania dwóch świadków też mogą potwierdzić staż pracy (chodzi o okresy zatrudnienia sprzed 15 listopada 1991 r.). Zeznawać mogą np. osoby, które z nami pracowały i zaświadczą, przez jaki okres pracowaliśmy w danym zakładzie pracy.

Świadkami mogą być również inne osoby obce, a nawet członkowie rodziny, gdy znają okoliczności naszej pracy.

Gdy znajda się osoby, które poświadczą okres naszego zatrudnienia w danym zakładzie pacy, to należy udać się z nimi do ZUS lub urzędu gminy. Będą oni zeznawali przed urzędnikiem, a zeznania zostaną spisane na specjalnym druku.

Podstawa prawna: rozporządzenie w sprawie treści świadectwa pracy (DzU nr 60/1996, poz. 282) i ustawa o emeryturach i rentach (DzU nr 153/2009, poz. 1227).

Prawa pracownika po zmianie umowy o pracę przez pracodawcę



Pracodawcy na wskutek obecnego kryzysu zamiast zwalniać pracowników, proponują przejście na pół etatu lub inną formę zatrudnienia (działalność gospodarcza, umowa zlecenia). Zmiany te powodują, że inaczej jest rozliczany wymiar urlopu wypoczynkowego, ale nie mają wpływu na staż pracy pracownika.

Pracowniki, który pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy ma takie same uprawnienia jak pracownik zatrudniony na pełny etat. Chroniony jest kodeksem pracy.

Urlop wypoczynkowy

Pracownik niepełnoetatowy ma jednak inaczej rozliczany urlop wypoczynkowy.

Podstawowy wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi :

  • 20 dni – przy stażu pracy krótszym niż 10 lat
  • 26 dni – przy stażu pracy powyżej 10 lat

Pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy ma prawo do części wymiaru urlopu. proporcjonalnie do zatrudnienia. Gdy pracuje na 1/2 etatu, to ma prawo do urlopu w wymiarze 1/2 z 20 albo 26 dni. Praktyka wykazuje, że ilość tych dni może być większa, zależy to od sposobu organizacji pracy.

Tak więc pracownik zatrudniony na 1/2 etatu lub 3/4 etatu (przy stażu pracy powyżej 10 lat) ma prawo do urlopu w wymiarze :

  • praca na 1/2 etatu – 1/2 x 26 dni = 13 dni
  • praca na 3/4 etatu – 3/4 x 26 = 19,5 czyli 20 dni, bo na podstawie art. 154&2 kp., pracownikowi pracującemu w niepełnym wymiarze czasu pracy zaokrągla się niepełny dzień urlopu wypoczynkowego w gorę do pełnego dnia.

Jest to wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika niepełnoetatowego, który pracuje przez 8 godzin kilka razy w tygodniu.

Jeżeli jednak pracownik zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, pracuje codziennie przez cały tydzień po 4 godziny – to ma prawo do urlopu wypoczynkowego jak pracownik na pełnym etacie, czyli 20 lub 26 dni.

Staż pracy

Jeżeli pracownik pracuje w niepełnym wymiarze czasu pracy, to nie ma to wpływu na jego staż pracy. Przepracowany 1 rok liczy się tak samo jak w pracy na pełnym etacie.

Pracownik, który przejdzie na umowę zlecenia lub umowę o dzieło lub działalność gospodarczą, to zawiera umowę cywilno-prawną.

W takim wypadku nie ma on uprawnień pracowniczych ( prawo do urlopu wypoczynkowego, chyba, ze zawarto to w umowie), ponieważ nie są tu stosowane przepisy kodeksu pracy, lecz kodeksu cywilnego. Jednak taka praca liczy się do ogólnego stażu pracy.

Odprawa po zmarłym pracowniku



Jeżeli zmarły pracownik, zatrudniony był na umowę o pracę, to jego rodzinie przysługuje odprawa pośmiertna od pracodawcy. O odprawę może ubiegać się małżonek zmarłego pracownika i inni członkowie rodziny, którzy uprawnieni są do renty rodzinnej (odprawa będzie podzielona w równych częściach między uprawnionych).


Jeżeli po zmarłym pozostała tylko jedna osoba, odprawa zostanie wypłacona w wysokości połowy wyliczonej odprawy

Wysokość wypłaconej odprawy, zależna jest od stażu pracy zmarłego i wynosi :

  • miesięczne wynagrodzenie, gdy zmarły pracownik zatrudniony był mniej niż 10 lat
  • 3-miesięczne wynagrodzenie, gdy pracował dłużej niż 10 lat
  • 6-miesięczne wynagrodzenie, gdy staż pracy wynosił co najmniej 15 lat

Odprawa pośmiertna nie przysługuje, jeżeli zmarły pracownik był ubezpieczony na życie przez zakład w którym pracował, a odszkodowanie, które zostało wypłacone przez towarzystwo ubezpieczeniowe nie jest niższe od odprawy…


Praca w warunkach szczególnych



Praca w warunkach szczególnych uprawnia pracownika do wcześniejszej emerytury. Aby mieć tą możliwość pracownik musi spełnić łącznie następujące warunki : osiągnąć wiek emerytalny – kobieta 55 latmężczyzna 6o lat.

a także :

  • zdobyć wymagany staż pracy, w tym co najmniej 15 lat pracować w warunkach szczególnych.

Wykaz prac dających prawo do przejścia na wcześniejsza emeryturę znajdziesz w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. (DzU 8/1983,poz. 43).

Oto niektóre przykłady :

Przemysł lekki

- obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie
- przy wykańczaniu wyrobów włókienniczych
- na oddziałach filców i wyrobów kapeluszniczych
- przy produkcji tkanin powlekanych i gumowanych
- przy obsłudze urządzeń do prasowania, klejenia i wykrawania wyrobów
- przy pracach w magazynach skór surowych (garbarnie, skup)

Rolnictwo i przemysł rolno-spożywczy

- praca w fabryce tytoniu przy przenoszeniu, sortowaniu, rozdrabnianiu tytoniu
- praca w chłodni o temp. wewnętrznej poniżej 0 stopni C
- praca przy wytwarzaniu mąki, kasz, płatków i śruty
- przy wypieku pieczywa
- praca przy ręcznym przerobie masy karmelowej, chałwowej , sezamowej
- praca przy produkcji w zakładach przetwórstwa rybnego

Służba zdrowia i opieka społeczna

- praca na oddziałach : intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń i ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentem
- praca w zespole operacyjnych dyscyplin zabiegowych i praca lekarza stomatologa
- praca w zespole pomocy doraźnej pogotowia ratunkowego
- praca w domu pomocy społecznej dla nieuleczalnie chorych i przewlekle chorych
- praca przy pobieraniu prób (stacja sanitarno-epidemiologiczna i laboratorium środowiskowe)

Dodatek za pracę w warunkach szczególnych zależy od pracodawcy i nie ma na to ogólnych przepisów. Jeżeli u pracownika z tego powodu zostanie wykryta choroba zawodowa ma on prawo ubiegać się o odszkodowanie i rentę .


Jak policzyć godziny nadliczbowe ?


Jeżeli Twój pracodawca wymaga od Ciebie pracy po godzinach, musisz pamiętać, że za nadgodzin nadliczbowe należy Ci się dodatkowe wynagrodzenie za pracę albo dzień wolny od pracy.

Pracownik, który pracuje więcej niż obowiązujący go czas pracy (przeważnie jest to 40 godzin w tygodniu albo 168 w miesiącu), ma prawo otrzymać dodatkowe wynagrodzenie za pracę lub dodatkowy (poza urlopem) dzień wolny od pracy.

Dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych to 50 lub 100 % (jeżeli praca wypada w nocy lub w niedziele i święta) stawki normalnego wynagrodzenia za godzinę pracy.

Jak obliczyć stawkę godzinową normalnego wynagrodzenia za pracę ?

Normalne wynagrodzenie za pracę to takie, które pracownikowi wypłaca się stale i systematycznie w zwykłych terminach i warunkach wypłat.

Do normalnego wynagrodzenia za pracę zalicza się:

  • dodatek za staż pracy
  • dodatek funkcyjny
  • dodatek za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia
  • oraz inne dodatki, które wchodzą w skład miesięcznego wynagrodzenia za pracę
  • nie zalicza się się premii oraz nagród

Pracownik, który otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości np 1500 zł miesięcznie – za godzinę otrzymuję ok. 8,93 zł. Oblicza się w następujący sposób : 1500 zł dzielimy przez średnią miesięczną liczbę godzin pracy, czyli 168.

Dodatkiem za prace w godzinach nadliczbowych będzie właśnie ta kwota lub jej połowa.

Jeżeli pracownik zatrudniony jest w systemie akordowym, prowizyjnym i zadaniowym – wartość pracy w godzinach nadliczbowych obliczana jest trochę inaczej.

Trzeba zsumować wynagrodzenie za pracę z trzech miesięcy, które poprzedzały ten miesiąc, w którym wystąpiły godziny nadliczbowe i podzielić przez liczbę przepracowanych godzin, a następnie pomnożyć prze 60 %.

Połowa tej kwoty będzie dodatkiem za jedną godzinę nadliczbową.

A co z nienormowanym czasem pracy ?

Nienormowany czas pracy (według PIP), to czas pracy w którym to pracownik decyduje kiedy przychodzi i opuszcza miejsce pracy. Ale jego tygodniowy bilans czasu pracy musi dać liczbę godzin, która obowiązuje w kodeksie pracy, czyli 40 . Przeważnie w takim czasie pracy zatrudnieni są pracownicy na kierowniczych stanowiskach.

Jak otrzymać świadczenie przedemerytalne ?



Świadczenie przedemerytalne 
wypłacane jest przez ZUS. Mogą się o nie starać kobiety, które ukończyły 55 lat i mają przynajmniej 20 letni staż pracy oraz mężczyźni, którzy ukończyli 60 lat z przynajmniej 25 letnim stażem pracy.


Świadczenie przyznawane jest wszystkim w jednakowej wysokości, obecnie jest to 804,02 zł. Świadczenie przedemerytalne wypłacane jest osobom bezrobotnym w wyniku przymusowej sytuacji życiowej (nie dotyczy osób, które starają się o wcześniejsza emeryturę).

Żeby móc się o nie starać musi minąć półroczna karencja. W tym czasie trzeba być zarejestrowanym jako bezrobotny i pobierać zasiłek dla bezrobotnych. Gdy minie okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych, urząd pracy wystawi zaświadczenie jak długo się z niego korzystało.

Jest to niezbędny dokument do tego by uzyskać prawo do świadczenia przedemerytalnego. Wniosek o świadczenie przedemerytalne składasz w ZUS-ie w ciągu 30 dni od dnia, kiedy powiatowy urząd pracy wyda ten dokument. Jeżeli w trakcie zasiłku byleś skierowany do pracy to 14 dni.

 

Kiedy rencista może przejść na emeryturę ?



Emerytura na życzenie


Jeżeli jesteś kobietą i ukończyłaś 55 lat lub jesteś mężczyzną i ukończyłeś 60 lat i jesteś na rencie, możesz ubiegać się sam/sama o przejście z renty na emeryturę.

Występujesz wtedy do ZUS z wnioskiem o przejście na wcześniejsza emeryturę. We wniosku musisz wskazać jak ma być naliczona emerytura.

Są na to dwa sposoby :

  • emerytura może być naliczona na podstawie wymiaru dotychczasowej renty (według specjalnych przeliczników)

naliczenie wysokości emerytury według ogólnych zasad :

  • wybierasz 10 kolejnych lat kalendarzowych najlepszych dla Ciebie finansowo, przypadających w ostatnich dwudziestu latach kalendarzowych.
  • wybierasz 20 lat kalendarzowych dowolnie wybranych z całego okresu zatrudnienia i renty

Naliczenie emerytury na podstawie wymiaru renty będzie korzystne dla osób, którzy rentę otrzymują z powodu całkowitej niezdolności do pracy i został i naliczony przez ZUS tzw. staż hipotetyczny (określa on ile dana osoba mogłaby pracować, gdyby nie zachorowała).

Naliczenie emerytury według zasad ogólnych będzie korzystne dla rencistów, którzy pobierają świadczenie z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Otrzymują oni bardzo niskie świadczenie (najniższa renta od 1 marca 2009 r : 519,30 zł. brutto) i emerytura zwykle jest wyższa niż pobierana przez nich renta.

Emerytura z urzędu

Jeżeli ZUS przyzna Ci emeryturę z urzędu, to nie będziesz musiał składać w tej sprawie żadnego wniosku. Zostaniesz powiadomiony przez ZUS, że zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy, będziesz pobierał emeryturę.

Żeby do tego doszło musisz osiągnąć wiek emerytalny :

  • kobieta – 60 lat
  • mężczyzna – 65 lat

Musisz także spełnić jeszcze jeden warunek, zanim otrzymasz emeryturę. Musisz udowodnić, że pracowałeś przed 1 stycznia 1999r i jak długo. Będziesz musiał udokumentować okresy zatrudnienia.

W ZUS trzeba okazać :

  • wszystkie świadectwa pracy
  • legitymacje ubezpieczeniową
  • paski z wynagrodzeniami od pracodawców.
  • jeżeli nie masz dokumentów, przydatne mogą być zeznania świadków

Wysokość emerytury z urzędu

Emerytura z urzędu nie może być niższa niż renta, którą do tej pory pobierałeś. Jeżeli chcesz pobierać emeryturę wyższą od pobieranej renty, musisz udokumentować w ZUS odpowiedni staż pracy :

  • Kobieta – co najmniej 20 lat pracy
  • Mężczyzna – co najmniej 25 lat pracy

Jeżeli udokumentujesz takie okresy stażu pracy, to Twoja emerytura nie będzie mogła być niższa od najniższej emerytury wypłacanej przez ZUS.

Najniższa emerytura od 1 marca 2009 r wynosi 674,79 brutto.

Jeżeli jednak nie będziesz mógł udokumentować takiego stażu pracy, nie masz gwarancji że otrzymasz minimalną emeryturę.

Jaki wpływ na uprawnienia pracownicze ma staż pracy ?



Staż pracy ma szczególne znaczenie dla niektórych uprawnień pracowniczych.

Im pracownik przepracował więcej lat, tym jego uprawnienia są korzystniejsze. Ma to wpływ na wynagrodzenie za pracę, wymiar urlopu wypoczynkowego, a także zasady przy rozwiązaniu umowy o pracę .

Od długości stażu pracy pracownika uzależnione są tzw.dodatki stażowe ( dodatki do wynagrodzenia za pracę, które uzależnione są od ilości lat pracy pracownika). Jeżeli chodzi o dodatki stażowe, to inaczej wygląda to w sferze budżetowej, a inaczej poza budżetem. Sfera budżetowa ma przewidziane dodatki do wynagrodzenia za pracę za staż pracy, a wypłata dodatku stażowego u pracodawcy prywatnego zależy od jego chęci wypłacenia takiego dodatku ( zapis takiego dodatku w regulaminie wynagradzania).

Typowym uprawnieniem pracownika ze względu na długość jego stażu pracy jest nagroda jubileuszowa. Nagroda jubileuszowa występuje tylko u niektórych pracodawców. W sferze budżetowej jest to obowiązkowe, u pracodawcy prywatnego jeżeli zdecyduje się on wprowadzić ten składnik do regulaminu wynagradzania .

Od stażu pracy uzależniona jest tez długość urlopu wypoczynkowego. Mamy dwa progi 20 i 26 dniowy. Gdy pracownik przepracuje 10 lat przysługuje mu 26 dni urlopu wypoczynkowego ( do tego czasu ma prawo do 20 dni urlopu wypoczynkowego). Do tego okresu wliczany jest też okres ukończonej szkoły.

Jest jeszcze sprawa odprawy pieniężnej dla pracowników zwolnionych w ramach tzw. zwolnień grupowych. Odprawa pieniężna także uzależniona jest o długości stażu pracy u danego pracodawcy.

Dodatek za staż pracy nie jest obowiązkowym składnikiem wynagrodzenia za pracę. Występuje on u pracodawców u których przepisy o wynagrodzeniu za pracę taki element przewidują .

Staż pomoże Ci w znalezieniu pracy



Jeżeli jesteś osoba bezrobotną, możesz zaproponować w urzędzie pracy, żeby skierowano Cię na staż w jakimś zakładzie pracy np. może to być biuro, sklep, pralnia itd.

Taki staż możesz odbyć praktycznie w każdym zakładzie pracy, jeżeli wystąpi on z taka propozycja do urzędu pracy. Taki staż będzie trwać od 3 do 12 miesięcy. Możesz w ten sposób szybko zdobyć umiejętności zawodowe. Na staż kierowane są głównie osoby, które nie ukończyły jeszcze 25 roku życia ( 27 lat jeżeli jesteś absolwentem szkoły wyższej).

Taki staż jest też atrakcyjny dla pracodawcy, ponieważ przyjmując stażystę nie ponosi on kosztów związanych z jego zatrudnieniem. Bezrobotny otrzymuje ponieważ tzw. stypendium z Funduszu Pracy.

Stażysta może liczyć :

  • na stypendium z urzędu pracy w wysokości 140 procent zasiłku dla bezrobotnych
  • otrzymuje ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe
  • 2 dni wolne od pracy za każde 30 dni odbywania stażu
  • stażysta otrzymuje zwrot kosztów przejazdu, jeżeli odbywa staż poza miejscem swojego zamieszkania, a czas dojazdu do pracy wynosi łącznie 3 godziny dziennie

Stażysta po zakończeniu stażu, otrzyma od pracodawcy opinię, która będzie zawierać informacje o zdobytych przez niego kwalifikacjach. Tak opinia na pewno pomoże w znalezieniu pracy .

Przygotowanie zawodowe

Na staż mogą liczyć młodzi bezrobotni, bezrobotny np po 50 roku życia może złożyć wniosek o skierowanie na przygotowanie zawodowe. Przygotowanie zawodowe odbywa się w rożnych zakładach pracy, są to firmy prywatne np sklepy, ale może to być także budżetówka (urząd gminy, starostwo).

Przygotowanie zawodowe trwa 3-6 miesięcy.

O skierowanie oprócz osób, które ukończyły 50 rok życia, mogą tez starać się :

  • bezrobotny, który samotnie wychowuje dziecko do 18 lat
  • bezrobotna kobieta, która po urodzeniu dziecka nie podjęła pracy
  • bezrobotny, który zarejestrowany jest w urzędzie pracy ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich 2 lat
  • bezrobotny niepełnosprawny

Co otrzyma bezrobotny podczas przeszkolenia

Bezrobotnemu przysługują takie same świadczenia z urzędu pracy jak stażyście. Po zakończeniu przygotowania zawodowego, bezrobotny także otrzymuje opinię od pracodawcy.

Jeśli chcesz wreszcie znaleźć pracę, która dałaby Ci pełną satysfakcję i dochody, o jakich marzyłeś, to jest książka, z którą powinieneś się zapoznać….