Prawo do urlopu wypoczynkowego


Urlop wypoczynkowy pracownika

Prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje każdemu pracownikowi. Tak więc warto wiedzieć, ile dni urlopu się nam należy, kiedy można skorzystać z urlopu na żądanie i kiedy pracodawca wypłaca ekwiwalent urlopowy.

1. Pierwsza praca – kiedy urlop ?

Pracownikowi, który podjął pierwszą pracę, urlop wypoczynkowy przysługuje już po miesiącu pracy w wymiar 1/12 urlopu.

Długość urlopu zależy od stażu pracy pracownika i wynosi:

  • 20 dni – przy stażu pracy krótszym niż 10 lat;
  • 26 dni – przy stażu pracy 10 lat i więcej.

Pamiętaj ! Uwzględniany jest ogólny staż pracy, a więc okresy zatrudnienia we wszystkich zakładach, w których się pracowało.

Do stażu, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego wchodzi także okres nauki:

  • 8 lat – gdy pracownik ukończył szkołę wyższą;
  • 6 lat, gdy ukończył szkołę policealną:
  • 5 lat, gdy ukończył średnią szkołę zawodową;
  • 4 lata, gdy ukończył średnią szkolę ogólnokształcącą;
  • 3 lata, gdy ukończył zasadniczą szkołę zawodową.

Pamiętaj ! Okresów nauki się nie sumuje, a więc do okresu nauki w szkole średniej nie dolicza się  się okresu studiów. Pracownik, z wyższym wykształceniem do stażu będzie miał doliczone 8 lat.

2. Urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim

Po urlopie macierzyńskim można od razu wziąć urlop wypoczynkowy. Trzeba jednak powiadomić o tym pracodawcę i złożyć wniosek urlopowy. Pracująca mama może bezpośrednio po urlopie macierzyńskim wykorzystać urlop wypoczynkowy, nawet jeśli nie był on ujęty w planie urlopów (podstawa prawna: art. 163 & 3 k.p).

3. Przesunięcie zaplanowanego urlopu

Jeżeli pracownik chce przesunąć zaplanowany urlop wypoczynkowy, to pracodawca nie musi się godzić, ale może wyrazić na to zgodę. Zależne to jest od jego uznania. Pracownik powinien złożyć wniosek o przesunięcie terminu urlopu, uzasadniając to jakąś ważną przyczyną.

4. Urlop na żądanie w czasie urlopu wypoczynkowego

Pracownik może wykorzystać urlop na żądanie w każdym momencie, bez wcześniejszego planowania i uprzedzania pracodawcy.

Pamiętaj ! Pracownik na etacie ma prawo do 4 dni urlopu na żądanie w każdym roku kalendarzowym. Dni te nie są odliczane od jego urlopu wypoczynkowego.

Pracownik powinien zażądać udzielenia tego urlopu nie później niż w dniu rozpoczęcia urlopu, na początku dnia pracy (np. zadzwonić i powiedzieć, ze bierze urlop na żądanie, może także wysłać maila lub faks.

Warto się jednak upewnić, czy informacja dotarła, by pracodawca nie potraktował tego jak nieusprawiedliwionej nieobecności.

5. Zmiana pracy – wykorzystanie części urlopu

Pracownik, który zmieniam pracę musi wykorzystać u dotychczasowego pracodawcy urlop w wymiarze proporcjonalnym do przepracowanego w danym zakładzie pracy okresu.

Oblicza się w następujący sposób:  gdy urlop pracownika wynosi 26 dni, to należy podzielić 26 przez 12 (liczba miesięcy w roku) i pomnożyć przez liczbę miesięcy przepracowanych. Gdy będzie on zatrudniony np. do końca czerwca, należy wykorzystać 13 dni urlopu.

Pamiętaj ! Pracodawca może wysłać pracownika na urlop nawet w okresie wypowiedzenia.

6. Zaległy urlop – urlop czy ekwiwalent ?

Pracownik, który ma zaległy urlop musi wykorzystać go w naturze.  Przepisy prawa pracy nie zezwalają na wypłacenie mu ekwiwalentu pieniężnego za zaległy urlop.

Ekwiwalent wyjątkowo wypłacany jest, gdy nie ma możliwości, by pracownik skorzystał z urlopu, a powodem jest wygaśnięcie umowy lub rozwiązania (np. dyscyplinarnie, z dnia na dzień).

7. Czy pracodawca ma prawo żądać numeru telefonu, pod którym pracownik będzie dostępny w czasie przebywania na urlopie wypoczynkowym ?

Pracodawca nie ma takiego prawa, jeśli pracownik nie pełni w zakładzie pracy ważnej funkcji (brak podstawy prawnej).

Pamiętaj ! Niektórzy pracownicy (np. kierownicy) muszą liczyć się z tym, ze pracodawca może się z nimi kontaktować telefonicznie również w czasie ich urlopu wypoczynkowego.

Ile dni urlopu przysługuje ?


Wymiar urlopu wypoczynkowego

Na podstawie art. 154 & 1 Kodeksu Pracy pracownikowi przysługuje:

Okresy, które pracownik może doliczyć do stażu pracy

Pracownik może do stażu pracy, od którego zależny jest wymiar jego urlopu wypoczynkowego doliczyć okres nauki w szkołach ponadpodstawowych. Ale trzeba pamiętać o tym, że można uwzględnić tylko ten okres nauki, który jest ukończony i potwierdzony uzyskanym świadectwem czy dyplomem.

Tak więc pracownik może wliczyć do okresu pracy ukończoną i potwierdzoną świadectwem lub dyplomem naukę w:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkole zawodowej – tutaj można wliczyć przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie więcej niż 3 lata,
  • średniej szkole zawodowej – tutaj można wliczyć przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie może to być więcej niż 5 lat,
  • średniej szkole zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – tutaj można wliczyć 5 lat,
  • średniej szkole ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkole policealnej – 6 lat,
  • szkole wyższej – 8 lat

Pracownik musi pamiętać, że powyższe okresy nauki nie mogą być zsumowane, a więc nie można sobie dodać 8 lat szkoły wyższej do 6 lat szkoły policealnej. Ukończone studia wyższe dają 8 lat pracy.

Następnie trzeba też pamiętać o tym, że, gdy nauką była pobierana podczas zatrudnienia, to do okresu pracy, od którego uzależniony jest wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym pracownik się uczył, bądź okres nauki. Wszystko zależy od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Jeżeli chodzi o wymiar urlopu dla pracownika niepełnoetatowego, to ustalany on jest proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy.

Dla przykładu: pracownik zatrudniony jest na 1/3 etatu, a jego staż pracy wynosi 12 lat, to z 26 dni urlopu wypoczynkowego 1/3 daje około 8,8 dnia. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia, a więc pracownikowi będzie przysługiwało 9 dni urlopu wypoczynkowego.