Jak obliczyć urlop niepełnoetatowca w przypadku zmiany wymiaru etatu?


Urlop niepełnoetatowca

Proporcjonalnie do wymiaru etatu

Liczbę dni urlopu wypoczynkowego dla pracownika zatrudnionego na część etatu ustalasz proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy. W tym celu wykonaj poniższe obliczenia (art. 154 § 2 kp).

Krok 1 → Określasz staż pracy danego pracownika (poniżej bądź powyżej 10 lat) i na tej podstawie ustalasz, do jakiego wymiaru urlopu byłby on uprawniony w przypadku zatrudnienia na pełny etat (20 lub 26 dni urlopu).

Krok 2 → Pomnóż liczbę dni urlopu przysługującego przy pełnym etacie przez wymiar czasu pracy danego pracownika.

Krok 3 → Jeśli otrzymałeś wynik w niepełnych dniach, zawsze zaokrąglij go w górę do pełnego dnia.

Krok 4 → Otrzymaną liczbę dni urlopu przelicz na godziny, przyjmując że 1 dzień urlopu to 8 godzin.

Przykład

Pracownik ze stażem pracy niższym niż 10 lat, zatrudniony na 1/4 etatu ma prawo do 40 godzin urlopu. Obliczasz to następująco:

  • 1/4 × 20 dni = 5 dni × 8 godz. =40 godz.

Pracujący na 1/4 etatu z co najmniej 10-letnim stażem pracy jest uprawniony do 56 godzin urlopu:

  • 1/4 × 26 dni = 6,5 dnia, po zaokrągleniu 7 dni × 8 godz. = 56 godz.

Dla 1/2 etatu urlop wynosi – przy stażu pracy do 10 lat 80 godzin:

  • 1/2 × 20 dni = 10 dni × 8 godz. = 80 godz.,

a przy stażu co najmniej 10-letnim – 104 godziny:

  • 1/2 × 26 dni = 13 dni × 8 godz. =104 godz.

Urlopu udzielasz na dni i godziny pracy

Każdemu pracownikowi, także niepełnoetatowemu, urlopu udzielasz na dni jego pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy, w takiej liczbie godzin, jaką pracownik ma do przepracowania w dniu, w którym chce skorzystać z urlopu (art. 1542 kp). Taką też liczbę godzin odejmujesz z jego puli urlopowej. Nie zawsze będzie to oznaczać wykorzystanie pełnych dni urlopu równych 8 godzinom albo ich wielokrotności.

Przykład

Pracownik zatrudniony na 1/2 etatu pracuje w poniedziałki i wtorki po 8 godzin oraz w środę 4 godziny. Chce wziąć urlop na cały tydzień, udzielasz mu go zatem na poniedziałek (8 godz.), wtorek (8 godz.) i środę (4 godz.). Na czwartek i piątek urlopu nie udzielasz, ponieważ nie są to dni pracy tego pracownika. A zatem z jego puli urlopowej odejmujesz w tym przypadku 20 godzin (8 + 8 + 4).

Zmiana wymiaru etatu w trakcie roku – etaty rozlicz oddzielnie

Zdarza się, że w trakcie roku kalendarzowego następuje zmiana wymiaru czasu pracy, w którym jest zatrudniony pracownik. Kodeks pracy nie określa, jak w takiej sytuacji powinieneś ustalić wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika. W praktyce przyjmuje się, że w takim przypadku wymiar urlopu wypoczynkowego należy obliczyć proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w ciągu roku kalendarzowego na poszczególnych etatach.

Należałoby również przyjąć, że przy zwiększaniu lub redukcji wymiaru etatu, a co się z tym wiąże wymiaru urlopu, należy stosować konsekwentnie zasady, jak przy udzielaniu urlopu proporcjonalnego, czyli niepełny dzień urlopu zaokrąglać w górę do pełnego dnia, a niepełny kalendarzowy miesiąc – w górę do pełnego miesiąca. W ten sposób pracownik zyskuje na dokonywanych kolejnych zaokrągleniach.

Artykuł jest fragmentem publikacji Sezon letni w firmie


Czy pierwszego urlopu można udzielać nawet na minuty, czy trzeba zaokrąglać?


Pierwszy urlop pracownika

1/12 urlopu po miesiącu pracy

Pracownik w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę po raz pierwszy, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. Zwróć uwagę, że nie chodzi tu o pierwszy rok pracy, tylko o rok kalendarzowy, w którym pracownik podął pracę po raz pierwszy. Oznacza to, że jeśli pracownik podjął swą pierwszą w życiu pracę np. w grudniu 2008 r., to 1 stycznia 2009 r. naliczasz mu urlop na zwykłych zasadach (czyli nabywa prawo do 20 dni urlopu z góry), a nie jak pierwszy urlop.

Wynik w minutach, czy zaokrąglić?

Kodeks pracy nie precyzuje, jak powinieneś udzielać pierwszego urlopu. Przede wszystkim brak jest przepisu, który pozwalałby na zaokrąglanie przysługującego pracownikowi urlopu do pełnego dnia. A zatem z upływem każdego miesiąca pracy pracownik nabywa prawo do urlopu w wymiarze: 1/12 × 20 dni = 1 i 2/3 dnia. Biorąc pod uwagę, że urlop oblicza się w ułamkowych częściach dnia, często będzie się zdarzać, iż po pomnożeniu liczby dni przez 8 godzin uzyskasz wynik w godzinach i minutach.

Można się jednak spotkać z poglądem, że jeżeli w rezultacie obliczeń otrzymamy wynik w postaci określonej liczby godzin i minut, należy go tak zaokrąglić w górę, aby uzyskać wynik w pełnych godzinach. Zaokrąglenie dokonywane w ten sposób jest dla pracownika korzystne, gdyż prowadzi do udzielenia mu urlopu w wyższym wymiarze niż ten, do którego nabył prawo. A zatem jest dozwolone.

Jednak decyzja, czy zastosujesz korzystniejszą dla pracownika metodę, należy do Ciebie. Zauważ jednak, że taka metoda będzie prostsza do zastosowania w praktyce.

Przykład

Pracownik zatrudniony na pełny etat, na czas nieokreślony, który rozpoczął pracę 1 lutego 2009 r., wykorzystuje swój pierwszy w życiu urlop wypoczynkowy w lipcu 2009 r.

Pracownik ten ma więc prawo do urlopu za: luty, marzec, kwiecień,maj i czerwiec, czyli:

  • 1/12 × 20 dni = 1 i 2/3 dnia,
  • 5 miesięcy × 1 i 2/3 dnia = 8 i 1/3 dnia (66 godz. i 40 min).

Miesiąc pracy = 30 dni

Jeżeli pracownik w danym roku kalendarzowym u pierwszego w swojej karierze zawodowej pracodawcy nie przepracował pełnego miesiąca, prawo do urlopu za ten miesiąc uzyska u kolejnego pracodawcy.

Przykład

Pracownik, który podjął w 2009 r. swoją pierwszą w życiu pracę, przepracował u pracodawcy A okres od 1 do 18 maja 2009 r. Kolejną pracę podjął u pracodawcy B od 1 czerwca 2009 r.

Miesiąc pracy minie zatem pracownikowi z upływem 12 czerwca 2009 r. (18 dni pracy z maja + 12 dni pracy z czerwca). W takim przypadku miesiąc ustala się bowiem, stosując art. 114 kc w zw. z art. 300 kp, który stanowi, że jeżeli termin jest oznaczony w miesiącach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się jako 30 dni.

Artykuł jest fragmentem publikacji Sezon letni w firmie

 

Ile dni urlopu przysługuje ?


Wymiar urlopu wypoczynkowego

Na podstawie art. 154 & 1 Kodeksu Pracy pracownikowi przysługuje:

Okresy, które pracownik może doliczyć do stażu pracy

Pracownik może do stażu pracy, od którego zależny jest wymiar jego urlopu wypoczynkowego doliczyć okres nauki w szkołach ponadpodstawowych. Ale trzeba pamiętać o tym, że można uwzględnić tylko ten okres nauki, który jest ukończony i potwierdzony uzyskanym świadectwem czy dyplomem.

Tak więc pracownik może wliczyć do okresu pracy ukończoną i potwierdzoną świadectwem lub dyplomem naukę w:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkole zawodowej – tutaj można wliczyć przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie więcej niż 3 lata,
  • średniej szkole zawodowej – tutaj można wliczyć przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, jednak nie może to być więcej niż 5 lat,
  • średniej szkole zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – tutaj można wliczyć 5 lat,
  • średniej szkole ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkole policealnej – 6 lat,
  • szkole wyższej – 8 lat

Pracownik musi pamiętać, że powyższe okresy nauki nie mogą być zsumowane, a więc nie można sobie dodać 8 lat szkoły wyższej do 6 lat szkoły policealnej. Ukończone studia wyższe dają 8 lat pracy.

Następnie trzeba też pamiętać o tym, że, gdy nauką była pobierana podczas zatrudnienia, to do okresu pracy, od którego uzależniony jest wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym pracownik się uczył, bądź okres nauki. Wszystko zależy od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika.

Jeżeli chodzi o wymiar urlopu dla pracownika niepełnoetatowego, to ustalany on jest proporcjonalnie do wymiaru jego czasu pracy.

Dla przykładu: pracownik zatrudniony jest na 1/3 etatu, a jego staż pracy wynosi 12 lat, to z 26 dni urlopu wypoczynkowego 1/3 daje około 8,8 dnia. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia, a więc pracownikowi będzie przysługiwało 9 dni urlopu wypoczynkowego.

Wykorzystanie urlopu w okresie wypowiedzenia


Urlop a okres wypowiedzenia

Kodeks pracy (art. 1671), zobowiązuje pracownika w okresie wypowiedzenia umowy o pracę do wykorzystania urlopu, gdy pracodawca mu go w tym okresie udzieli.

Przepis ten daje pracodawcy możliwość wysłania pracownika na urlop w okresie wypowiedzenia. Pracodawca nie ma obowiązku uzgadniania tego z pracownikiem.

Tak więc pracownik musi pamiętać, że niezależnie od tego, kiedy zaplanował sobie wakacje, jeżeli w okresie wypowiedzenia umowy o pracę, pracodawca zobowiąże go do wykorzystania urlopu, to będzie musiał z niego skorzystać.

Pracodawca może w ten sposób uniknąć wypłacenia pracownikowi ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Pracownik obowiązkowo musi wykorzystać przysługujący mu urlop zarówno ten zaległy, jaki i bieżący. Jednak tutaj trzeba pamiętać, że wymiar urlopu bieżącego nie może przekraczać wymiaru, który wynika z zastosowania przepisów o urlopie proporcjonalnym.

Urlop dla pracownika studiującego


Pracownik, który jest studentem ma prawo do urlopu. Obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi dodatkowego urlopu z tytułu podnoszenia kwalifikacji. Ale  tutaj jest jeden warunek. To pracodawca musi sam skierować pracownika na studia (kursy) lub wyraził on zgodę na to, żeby pracownik się uczył.

Pracownik na podstawie nowych przepisów ma prawo w takiej sytuacji do zwolnienia z całości lub części dnia pracy, np. gdy ma popołudniowe zajęcia.

Pracodawca musi udzielić dodatkowego urlopu, który pozwoli pracownikowi na spokojne dojechanie na zajęcia, a po ich zakończeniu normalnie wrócić do pracy.

Pracownik nie traci za ten czas wynagrodzenia.

Trzeba też wiedzieć, że pracodawca może (ale nie musi) pomóc pracownikowi w pokryciu opłaty za szkołę, dojazdy, zakup pomocy naukowych. Pomoc dla pracownika powinna być regulowana szczegółową umową pisemną pomiędzy nim a pracodawcą.

Jak wyliczyć dni urlopu ?


Każdemu pracownikowi przysługuje prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego,którego nie może się zrzec. Obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie pracownikowi dni wolnych na odpoczynek i zapłacić za nie jak za dni,w których by on pracował.

Pracodawca,który nie wywiązuje się z tego obowiązku, łamie prawo (art.152 kodeksu pracy).

Warto jednak pamiętać, że prawo do urlopu wypoczynkowego przysługuje tylko wtedy,gdy pracownik zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę (bez znaczenia tutaj jest to, czy jest to umowa na pełen etat czy w niepełnym wymiarze).

Pracownik,który zatrudniony jest na czas określony,ma prawo do odpowiedniej części urlopu wypoczynkowego. W przypadku umowy na pół roku – należy mu się urlop wypoczynkowy w wymiarze 50 % rocznego wymiaru urlopu (tzw. urlop proporcjonalny).

Osoby, które zatrudnione są na podstawie  umowy cywilnoprawnej (umowa zlecenie,umowa o dzieło) nie mają prawa do urlopu wypoczynkowego oraz żadnego innego urlopu,który wynika z kodeksu pracy (urlop bezpłatny,urlop na żądanie).

Jak wyliczyć dni urlopu ?

Pracownikowi już po miesiącu pierwszej pracy przysługuje prawo do odpoczynku. Jest to 1/12 rocznego urlopu wypoczynkowego (liczba ta będzie rosnąć z każdym kolejnym miesiącem).

Dla przykładu: Pracownik rozpoczął swoją pierwszą pracę 1 sierpnia 2010 r. Prawo do urlopu nabywa już 31 sierpnia i jest to 1/12 z  20 przysługujących dni,czyli 1,6 dnia urlopu wypoczynkowego.

Pracownik,który pracuje krócej niż 10 lat ma prawo do minimalnego rocznego urlopu w wymiarze 20 dni.  Przy dłuższym stażu pracy urlop wzrasta do 26 dni wolnego.

Jeżeli chodzi o pracownika,który pracuje w niepełnym wymiarze,to jego urlop wypoczynkowy ustalany jest proporcjonalnie do czasu pracy,a niepełny dzień urlopu zaokrąglany jest w górę.

Warto także pamiętać, że do stażu pracy,od którego zależy długość urlopu wliczany jest też czas, w którym pracownik się uczył.

Tak więc, gdy pracownik skończył :

  • szkołę zasadniczą lub inną równorzędną szkołę zawodową, doliczany jest do jego stażu czas równy czasowi nauki, ale nie więcej niż 3 lata,
  • przy ukończeniu technikum (również po szkole zawodowej) -  doliczane jest 5 lat,
  • ukończone liceum ogólnokształcące – doliczane 4 lata,
  • ukończona szkoła policealna – doliczone 6 lat,
  • ukończone studia wyższe – doliczone 8 lat pracy (bez znaczenia jest tutaj rodzaj ukończonych studiów, a wiec studia magisterskie pięcioletnie, czy licencjackie trzyletnie).

Trzeba tutaj zaznaczyć, że  lata nauki nie mogą być sumowane i nie można też dodawać lat,gdy pracownik studiował kilka kierunków lub ich odejmować,gdy studia zostały ukończone wcześniej. Zawsze jest to 8 lat pracy.

Bez znaczenia jest to czy to była szkoła wieczorowa,dzienna czy też zaoczna, a także czy państwowa,czy publiczna.

Jeżeli chodzi okresy nauki nieukończonej,to nie są one wliczane do stażu pracy od którego zależy długość urlopu.

Tak więc pracownik z absolutorium,ale bez obrony pracy magisterskiej, będzie miał przez kadry zaliczoną tylko szkołę średnią.

Zaległy urlop na żądanie – kiedy wykorzystać ?


Pracodawca ma obowiązek w myśl przepisów prawa pracy udzielić pracownikowiurlopu w roku kalendarzowym, w którym prawo do urlopu zostało przez pracownika uzyskane (podstawa prawna art.152 Kodeksu pracy).

Pracodawca może odstąpić od tej zasady tylko wyjątkowo i jest to ściśle określone w przepisach.

Gdy pracownikowi zostanie udzielony urlop wypoczynkowy w terminie późniejszym niż rok kalendarzowy, w którym prawo do urlopu zostało uzyskane, to będzie to urlop zaległy.

Według art. art.168 Kodeksu pracy zaległy urlop powinien być udzielony pracownikowi najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego i jest to niezależne od tego,czy przyczyna leży po stronie pracodawcy czy pracownika.

Wyżej opisany przypadek nie dotyczy czterech dni urlopu na żądanie pracownika (art.1672 Kodeksu pracy ). Pracownik uprawniony jest bowiem do tego urlopu na dany rok kalendarzowy i gdy go nie wykorzysta w danym roku,to nie będzie mógł go przenieść na rok następny.

Tak więc nieudzielenie urlopu na żądanie,które tracą wraz z końcem roku swój specyficzny charakter – nie będzie traktowane jako naruszenie obowiązku,który wynika z art.168.

Dla przykładu:

  • pracownik uprawniony jest do 26 dni urlopu wypoczynkowego i nie wykorzystał 8 dni urlopu w 2009 r. w tym 4 dni na żądanie. W 2010r. będzie mógł wykorzystać 8 dni urlopu zaległego. Trzeba jednak pamiętać, że obowiązek  wykorzystania zaległego urlopu do 31 marca 2010 r. będzie tyczył się tylko 4 dni urlopu wypoczynkowego, a to dlatego,że pozostałe 4 dni urlopu zaległego pracownika w 2009 r. były niewykorzystanym urlopem na żądanie.

Warto także pamiętać o tym, że na podstawie art.1672 Kodeksu pracy pracownik w danym roku kalendarzowym ma prawo skorzystać tylko z 4 dni urlopu na żądanie i jeżeli ten urlop nie zostanie przez niego wykorzystany,to te 4 dni przejdą na rok następny, ale jako już „normalne” dni urlopu.