Ochronę pracownika przed wypowiedzeniem umowy o pracę regulują przepisy Kodeksu pracy, a także tzw. przepisy okołokodeksowe..
Usprawiedliwiona nieobecność w pracy
Pracodawca nie może wypowiedzieć pracownikowi umowy o pracę w czasie jego urlopu, a także w czasie jego innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli okres, który uprawnia do rozwiązania umowy o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia nie upłynął. (art. 41 Kp).
Nie dotyczy to pracowników, którzy zatrudnieni są u pracodawcy w razie jego upadłości lub likwidacji.
Pojęcie urlop oznacza każdy jego rodzaj : urlop wypoczynkowy, wychowawczy, bezpłatny czy okolicznościowy . Usprawiedliwiona nieobecność, to najczęściej zwolnienie lekarskie, ale wyżej wymieniony przepis obejmuje też tymczasowe aresztowanie czy inne okresy zwolnień od pracy, które przewidział w swoim rozporządzeniu Minister Pracy i Polityki Społecznej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (DzU nr 60, poz. 281).
Pracownik w wieku przedemerytalnym
Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, który ma nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli jego okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku (art. 39 Kp) . Ochrona ta nie dotyczy pracownika z prawem do reny z tytułu całkowitej niezdolności do pracy..
Pracownica w ciąży i okres macierzyństwa
Pracodawca nie prawa wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownicą w ciąży, a także w okresie urlopu macierzyńskiego pracownicy. Może tak postąpić w wypadku, gdy zachodzą przyczyny, które uzasadnią rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z jej winy , a zakładowa organizacja związkowa, która reprezentuje pracownicę wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy..
Ochrona nie dotyczy pracownicy, którą zatrudniono na okres próbny nieprzekraczający jednego miesiąca. Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy albo na okres próbny, który przekracza jeden miesiąc, a uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, przedłużana jest do dnia porodu. Nie dotyczy to pracownic zatrudnionych na czas zastępstwa nieobecnego pracownika..
Pracodawca może rozwiązać umowę o pracę z ciężarną pracownicą lub z pracownicą na urlopie macierzyńskim w razie upadłości lub likwidacji zakładu pracy. Uzgadnia wtedy z zakładową organizacją związkową termin rozwiązania umowy i jeżeli w uzgodnionym terminie nie może zapewnić pracownicy innego zatrudnienia, nabywa ona prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Przepis te mają także zastosowanie do ojca wychowującego dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego ..
Urlop wychowawczy
Pracodawca nie ma prawa wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia jego zakończenia. Pracodawca w tym okresie może rozwiązać umowę o pracę jedynie bez zachowania okresu wypowiedzenia lub w razie upadłości lub likwidacji zakładu pracy.
Przy zwolnieniach grupowych lub indywidualnych z przyczyn niedotyczących pracownika, ochrona przed rozwiązaniem umowy o pracę ulega w niektórych przypadkach daleko idącym ograniczeniom.
Nie stosuje się wtedy przepisów odrębnych, które dotyczą szczególnej ochrony pracowników prze wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę ( m.in ochrona pracownika w czasie urlopu wychowawczego)..