Program dobrowolnych odejść – co to jest ?


Pracodawcy coraz częściej korzystają z wprowadzenia tzw. programów dobrowolnych odejść. Mają one na celu ograniczyć negatywny wpływ zwolnień na funkcjonowanie firmy.

Co to jest program dobrowolnych odejść ?

Programy dobrowolnych zwolnień już od dawna wdrażane są na zachodzie. Robią to przedsiębiorstwa, które muszą ograniczyć zatrudnienie. Od jakiegoś czasu są także wykorzystywane i w Polsce.

Jest rozwiązanie korzystne zarówno dla pracodawcy, jak i pracowników.

Pracownicy otrzymują więcej pieniędzy przy odejściu z pracy, a pracodawca może utrzymać dobrą opinie o zakładzie pracy oraz uniknąć kosztów, które wiążą się z procesami sądowymi.

Regulamin takiego programu musi opracować pracodawca, bo nie istnieją na ten temat przepisy ogólne ani w kodeksie pracy , a ni w ustawie o zwolnieniach grupowych.

W programach dobrowolnych zwolnień główna zasadą jest to, że pracownicy,którzy sami zrezygnują z pracy, dostaną wyższą odprawę pieniężną.

Odprawa pieniężna będzie bardziej korzystna dla pracowników, od tej, którą by wypłacono przy zwolnieniu grupowym.

Odprawa ta składałby by się nie tylko z rekompensaty, która przewidziana jest w ustawie o zwolnieniach grupowych (1-3 średnie pensje pracownika). Pracownicy mogliby też otrzymać nagrody jubileuszowe oraz tzw. bonusy (nagrody rzeczowe) m.in. sprzęt gospodarstwa domowego, wczasy dla całej rodziny itp.

Nieraz zdarza się, ze pracodawca pomaga też zwolnionym pracownikom znaleźć nową pracę.

Polega to na tym, że np. w prasie zamieszczane jest ogłoszenie, że firma poszukuje miejsc pracy dla byłych pracowników i wystawia im dobra opinię. Takie ogłoszenia mają większą skuteczność niż te zamieszczane przez samych pracowników.

Pracodawca w ramach programu dobrowolnych odejść zapewnia też pracownikom pomoc doradców, których zadaniem będzie nauczenie aktywnego poszukiwania pracy i prezentowania się przed przyszłymi pracodawcami.

Odprawa przy zwolnieniu z pracy


Pracownik otrzyma odprawę przy zwolnieniu grupowym lub indywidualnym, gdy zostaną spełnione trzy warunki.

Warunek 1 -  dotyczy liczby pracowników, którzy pracują w zakładzie. Odprawy przy zwolnieniu muszą wypłacić firmy, które zatrudniają co najmniej 20 pracowników.

Bez znaczenia jest tu rodzaj zatrudnienia, a więc czy wszyscy pracownicy zatrudnieni są na pełny etat czy też niektórzy pracują na części etatów. Pracodawca, który zatrudnia dwudziestu lub więcej pracowników musi wypłacić odprawę, gdy np. zwalnia pracownika, bo likwiduje jego stanowisko pracy.

Zwolniony pracownik (w ramach zwolnień grupowych lub indywidualnych), który pracował w zakładzie pracy zatrudniającym mniej niż 20 osób, nie może liczyć na odprawę. Odprawa nie będzie się należała nawet wtedy, gdy pracodawca zwolni wszystkich pracowników.

Warunek 2 - Przyczyna wypowiedzenia musi leżeć po stronie pracodawcy.

Przyczyny :

  • mniejsza produkcja z powodu mniejszej liczby zamówień,
  • mniejsza liczba stanowisk pracy z powodu połączenia się z innym zakładem pracy,
  • zmiany technologiczne (pracodawca zakupił nowe maszyny lub urządzenia i ich obsługa wymaga mniejszej liczby pracowników.

Warunek 3 – wręczone przez pracodawce wypowiedzenie. Pracodawca przekazuje wypowiedzenie osobiście lub może wysłać pocztą.

Odprawa przy zwolnieniu grupowym

Gdy zostaną spełnione te trzy warunki, to pracownik zwolniony w ramach zwolnień grupowych ma prawo do odprawy

Zwolnienie grupowe następuje wtedy, gdy w okresie, który nie przekracza 30 dni pracodawca zwolnił:

  • 10 pracowników – w sytuacji, gdy pracodawca zatrudniał mniej niż 100 pracowników,
  • 10 % zatrudnionych – w sytuacji, gdy pracodawca zatrudniał co najmniej 100 osób, ale mniej niż 300,
  • 30 pracowników – w sytuacji, gdy pracodawca zatrudniał 300 lu więcej osób.

Jeżeli chodzi o wysokość odprawy, to zależy to od tego jak długo pracowało się w firmie, która dała wypowiedzenie.

Obowiązkiem pracodawcy, który oblicza staż pracownika do wypłaty odprawy jest uwzględnienie też wcześniejszych okresów pracy, jeśli zatrudniał już kiedyś u siebie zwalnianego pracownika.

Jeżeli chodzi o pracowników, którzy zatrudnieni byli na czas określony, to oni także maja prawo do odprawy pieniężnej.

Pracodawca musi w takim przypadku podać przyczynę wypowiedzenia i wskazuje, że powodem wypowiedzenia umowy na czas określony są zwolnienia grupowe.

W przypadku działania w zakładzie pracy związków zawodowych, obowiązkiem pracodawcy jest poinformowanie ich o planowanych zwolnieniach grupowych. Pracodawca zawiera ze związkami porozumienie w kwestii zasad redukcji etatów.

Można w nich ustalić korzystniejsze warunki dla pracowników (np. wyższe odprawy od tych przewidzianych w przepisach prawa pracy). Pracodawca ma obowiązek zastosować się do zawartego porozumienia.

Odprawa przy zwolnieniu indywidualnym

Pracownik, który pracuje w zakładzie pracy, który zatrudnia co najmniej 20 pracowników ma prawo  do odprawy także w przypadku redukcji jego stanowiska pracy. Jest to zwolnienie z przyczyn lezących po stronie pracodawcy, a nie pracownika.

Może się zdarzyć, ze pracownik zaproponuje w takie sytuacji zwolnienie za porozumieniem stron . Jednak, gdy rzeczywista przyczyna wypowiedzenia to redukcja etatu, to pracownik musi otrzymać odprawę nawet w sytuacji wypowiedzenia za porozumieniem stron.

Przejęcie firmy

W sytuacji przejęcia firmy lub jej części przez inną firmę, pracownicy maja nowego pracodawce. Gdy nowy pracodawca zaprowadzi zmiany w zakładzie pracy, to  nie muszą one zawsze odpowiadać pracownikom. Pracownik nie musi przyjmować nowych warunków pracy i nie ma obowiązku podpisywać wypowiedzeń zmieniających.

Pracownik ma w takiej sytuacji prawo do odejścia z firmy w ciągu 2 miesięcy od daty jej przejęcia bez wypowiedzenia. Jeżeli chce to zrobić, to musi uprzedzić o tym nowego pracodawcę na 7 dni przed planowany odejściem z firmy.

Gdy powodem odejścia są niekorzystne dla pracownika zmiany warunków pracy, to ma on prawo otrzymać odprawę.

Musi je zażądać od nowego pracodawcy na piśmie i podać jako powód odejścia z pracy niekorzystne dla niego zmiany warunków pracy.

Wysokość odprawy

  • wynagrodzenie jednomiesięczne – w sytuacji, gdy pracownik pracował u danego pracodawcy krócej niż 2 lata,
  • wynagrodzenie dwumiesięczne – w sytuacji, gdy pracownik pracował u danego pracodawcy od 2 do 8 lat,
  • wynagrodzenie trzymiesięczne – w sytuacji, gdy pracownik pracował u pracodawcy ponad 8 lat

Odprawa pieniężna jest ograniczona i nie może przekroczyć 15-krotnego minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Poradnik zwalnianego pracownika – 250 stron komentarzy, porad i wzorów pism: Kto nie musi się bać, że pracodawca go zwolni?. Kiedy dochodzi do zwolnień grupowych…

Kiedy pracodawca może zwolnić pracownika ?


Zwolnienie pracownika z pracy

Pracodawca może rozwiązać umowę z pracownikiem, ale może to zrobić tylko wtedy, gdy poda przyczynę tej decyzji.

Powód musi być prawdziwy, rzeczywisty i konkretny. Nie może w uzasadnieniu napisać, że zwalnia i już – musi to być konkretny powód. Musi także zamieścić informacje o prawie pracownika do odwołania się do sądu pracy.

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron

Pracodawcy bardzo często proponują ten sposób rozwiązania umowy, gdyż jest to dla nich bardziej opłacalne.

Jeżeli pracownik podpisze taką umowę, to będzie mógł odejść z pracy z dnia na dzień bez prawa do odprawy. Pracownik powinien pamiętać o tym, że przysługuje mu prawo do okresu wypowiedzenia (nawet trzy miesiące).

W okresie wypowiedzenia pracodawca ma obowiązek zatrudniać pracownika lub wypłacić mu odprawę.

Często zdarza się, że pracodawcy straszą pracownika, który nie chce podpisać rozwiązania umowy za porozumieniem stron – zwolnieniem dyscyplinarnym. No, jeżeli pracownik ma coś na sumieniu, to oczywiście porozumienie stron może być najlepszym rozwiązaniem.

Zwolnienie dyscyplinarne

Jednak warto pamiętać, że pracodawca może zwolnić pracownika dyscyplinarnie, gdy ten ciężko naruszy obowiązki pracownicze.

W przypadku zwolnienia dyscyplinarnego nie ma okresu wypowiedzenia.

Pracownik ciężko narusza swoje obowiązki np., gdy:

  • popełnia przestępstwo, które uniemożliwia mu dalsze wykonywanie zawodu,
  • pije alkohol w czasie pracy,
  • świadomie i rażąco niedbale wykonuje swoje obowiązki,
  • kradnie mienie firmy.

Pracodawca może wręczyć takie wypowiedzenie nie później niż miesiąc po tym, gdy został poinformowany (dowiedział się) o nagannym postępowaniu pracownika.

Co może zrobić pracownik, gdy otrzyma niesłuszne wypowiedzenie ?

Pracownik ma 7 dni (od dnia, w którym otrzyma wypowiedzenie) na odwołanie się do sądu pracy. Może domagać się przywrócenia do pracy lub odszkodowania, które będzie równe jego trzymiesięcznym zarobkom.

Trzeba liczyć się z tym, ze proces sądowy może potrwać dosyć długo, ale warto wnieść pozew. Pracodawcy często wręczają nieuzasadnione wypowiedzenia, bo czują się bezkarni, a powodem jest rezygnacja wielu osób z dochodzenia swoich praw na drodze sądowej.

Zwolnienia grupowe

Dochodzi do nich np. w sytuacji złej kondycji firmy (redukcja etatów). Może do nich dojść u pracodawcy, który zatrudnia ponad 20 pracowników.

Zwalnianym pracownikom przysługuje prawo do odprawy. Jej wysokość zależna jest od stażu pracy.  Jest ona równa trzymiesięcznej pensji, gdy pracownik pracuje dłużej niż 8 lat.

Szczególnej ochronie podlegają osoby w wieku przedemerytalnym (mają mniej niż 4 lata do wieku emerytalnego), kobiety w ciąży i pracownicy na urlopie macierzyńskim.

Poradnik zwalnianego pracownika
– 250 stron komentarzy, porad i wzorów pism: Kto nie musi się bać, że pracodawca go zwolni?. Kiedy dochodzi do zwolnień grupowych…

 

Kiedy dochodzi do zwolnienia grupowego, a kiedy do indywidualnego ?



Zwolnienia grupowe


Do zwolnień grupowych dochodzi, gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników musi rozwiązać stosunek pracy z przyczyn niedotyczących pracowników w drodze wypowiedzenia, które dokonuje pracodawca, a także na mocy porozumień stron, ale możliwe jest to wtedy, gdy w okresie, który nie przekracza 30 dni zwolnienie obejmie co najmniej :

  • 10 pracowników, u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 100 pracowników,
  • 10% pracowników, u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
  • 30 pracowników, u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 300 lub więcej pracowników.

Wyżej wymienione limity uwzględniają również tych pracowników z którymi pracodawca rozwiązał stosunek pracy w ramach zwolnienia grupowego ze swojej własnej inicjatywy na mocy porozumienia stron, gdy dotyczy to co najmniej 5 pracowników.

Zwolnienia indywidualne

Zwolnienia indywidualne mają miejsce, gdy pracodawca, który zatrudnia co najmniej 20 pracowników, zwalnia z przyczyn niedotyczących pracowników i przyczyny te są wyłącznym powodem uzasadniającym wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie za porozumieniem stron w okresie, który nie przekracza 30 dni, a liczba pracowników jest mniejsza niż w przypadku zwolnień grupowych, tzn. mniej niż:

  • 10 pracowników, u pracodawcy zatrudniającego mniej niż 100 pracowników,
  • 10% pracowników, u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 pracowników,
  • 30 pracowników, u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 300 lub więcej pracowników.