Jaki urlop przysługuje po urodzeniu dziecka?


Najważniejszym uprawnieniem rodzicielskim umożliwiającym ograniczenie czasu pracy jest urlop macierzyński. Od 1 stycznia 2009 r. pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:

■ 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie,

■ 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie,

■ 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie,

■ 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie,

■ 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.

W razie urodzenia martwego dziecka lub zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia, pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze 8 tygodni po porodzie, nie krócej jednak niż przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka. Pracownicy, która urodziła więcej niż jedno dziecko przy tym samym porodzie, przysługuje urlop macierzyński w wymiarze stosownym do liczby dzieci pozostałych przy życiu.

W razie zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia, pracownica zachowuje prawo do urlopu macierzyńskiego przez okres 7 dni od dnia zgonu dziecka.

Po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego matka dziecka ma prawo zrezygnować z pozostałej jego części (patrz przykład). W takim przypadku niewykorzystanej części urlopu macierzyńskiego udziela się pracownikowi ojcu wychowującemu dziecko (na jego pisemny wniosek).

Po zakończeniu zwykłego urlopu macierzyńskiego matka lub ojciec dziecka może skorzystać z jego dodatkowej części. To nowe uprawnienie, które przysługuje pracownikom od 1 stycznia 2010 r. W 2010 roku wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego wynosi:

■ 2 tygodnie w przypadku urodzenia jednego dziecka przy porodzie,

■ 3 tygodnie w przypadku urodzenia co najmniej dwojga dzieci przy jednym porodzie.

Dodatkowy urlop jest udzielany jednorazowo, w wymiarze tygodnia lub jego wielokrotności, bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Pracownik musi złożyć wniosek o udzielenie go najpóźniej na siedem dni przed rozpoczęciem. Pracodawca ma obowiązek wniosek uwzględnić.

Pracownica uprawniona do dodatkowego urlopu macierzyńskiego może łączyć korzystanie z niego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu. W takim przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego udziela się na pozostałą część dobowego wymiaru czasu pracy. Ojciec dziecka może skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego zarówno po zakończeniu zwykłego pełnego urlopu przez matkę dziecka (czyli po 20 tygodniach w przypadku urodzenia jednego dziecka), jak i w sytuacji, gdy matka dziecka zrezygnuje z części obowiązkowego urlopu macierzyńskiego (np. po 14 tygodniu) na rzecz ojca dziecka.

Dla mężczyzn nową i dodatkową możliwością ograniczenia czasu pracy w 2010 r. jest skorzystanie z urlopu ojcowskiego. Od 1 stycznia tego roku ojcom przysługuje bowiem prawo do 1 tygodnia takiego urlopu. Mężczyzna musi go wykorzystać do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia (patrz przykład). Urlopu ojcowskiego udziela się na pisemny wniosek pracownika ojca wychowującego dziecko. Należy go złożyć najpóźniej na siedem dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca musi go przyjąć.

Bezpośrednio po zakończeniu zwykłego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu ojcowskiego pracownik może złożyć wniosek o urlop wypoczynkowy. Pracodawca musi go udzielić, nawet jeśli pracownik będzie wnioskował o udzielenie pełnego wymiaru urlopu. Jest to więc szczególnie korzystny sposób na długą przerwę od pracy. Warto też podkreślić, że pracownik ojciec samodzielnie może wskazać termin wykorzystania urlopu ojcowskiego. Może on więc wykorzystać go nie tylko w połączeniu z urlopem wypoczynkowym, ale np. w połączeniu z jednym z długich weekendów. Musi jednak pamiętać, że prawo do takiego urlopu przysługuje tylko do ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia i za uprzednim złożeniem wniosku do pracodawcy.

Za cały okres urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu ojcowskiego pracownikom przysługuje zasiłek macierzyński. Warto przypomnieć, że nie tylko urodzenie, ale również przysposobienie dziecka umożliwia pracownikom ograniczenie wymiaru czasu pracy. Podwładny, który przyjął dziecko na wychowanie i wystąpił do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia go lub który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej niespokrewnionej z dzieckiem), ma prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Jego wymiar jest zbieżny z wymiarem urlopu macierzyńskiego. Przysługuje pracownikom jednak tylko do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia. Pracownicy, którzy adoptują dziecko, mogą też skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego na warunkach urlopu macierzyńskiego.

Pracownik zatrudniony co najmniej od 6 miesięcy ma też prawo do urlopu wychowawczego w wymiarze do 3 lat w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Może jednak skorzystać z takiego uprawnienia tylko do ukończenia przez dziecko 4 roku życia i maksymalnie w 4 częściach. Za okres urlopu wychowawczego pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie. Rodzice lub opiekunowie dziecka spełniający warunki do korzystania z urlopu wychowawczego mogą jednocześnie korzystać z takiego urlopu przez okres nieprzekraczający trzech miesięcy.

Pracownik, który jest uprawniony do urlopu wychowawczego, ale nie chce z niego skorzystać, może zwiększyć swój czas wolny od pracy w inny sposób. W okresie, w którym mógłby wykorzystać taki urlop (czyli do ukończenia przez dziecko czwartego roku życia), ma on prawo obniżyć swój wymiar czasu pracy maksymalnie o połowę. Pracodawca musi przyjąć wniosek pracownika w tej sprawie.

Ważne! Matka dziecka musi skorzystać z co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego. Pozostałą jego część musi wówczas wykorzystać ojciec dziecka. Jedno z rodziców ma prawo do dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a ojcowie dzieci – do urlopu ojcowskiego.

PRZYKŁAD: Urlop dla ojca

Po 14 tygodniu urlopu macierzyńskiego matka dziecka rezygnuje z jego dalszej części na rzecz ojca dziecka. Pracownik ojciec skorzysta więc z 6 tygodni wolnego na opiekę nad dzieckiem. Po tym okresie może skorzystać z 2 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego, a następnie z jednego tygodnia urlopu ojcowskiego. Po zakończeniu urlopu ojcowskiego ma prawo złożyć wniosek do pracodawcy o wykorzystanie przysługującego mu urlopu wypoczynkowego.

Jeżeli przysługuje mu 26 dni takiego urlopu i nie wykorzystywał go wcześniej, nie będzie pracował przez około pięć tygodni. W rezultacie ojciec dziecka może w 2010 r. skorzystać z 14 kolejnych tygodni wolnych od pracy. Okres ten byłby dłuższy o kolejne 12 tygodni, jeśli urodziłyby mu się bliźnięta (dostanie wówczas 11 dodatkowych tygodni z tytułu dłuższego urlopu macierzyńskiego, 1 tydzień z tytułu dłuższego dodatkowego urlopu macierzyńskiego).

Autor: Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz
Wydawca: INFOR BIZNES Sp. z o.o.

Poradnik rodzinny – e-Poradnik rodzinny wyjaśnia: Jaka ochrona przysługuje pracującej kobiecie w ciąży? Jakie prawa ma kobieta po urodzeniu dziecka? Jak łączyć zatrudnienie i wychowanie dzieci? Kto może starać się…

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s