Jak rozliczyć godziny nadliczbowe ?


Kiedy wystąpi praca w godzinach nadliczbowych ?

Rozliczanie pracy nadliczbowej niewątpliwie może przysparzać wielu problemów. Dlatego tak ważne jest usystematyzowanie wiedzy z tego zakresu.

Praca nadliczbowa jest pracą ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy. Jako taka nie może być czymś powszechnym. Możesz ją polecać jedynie w określonych przypadkach, mianowicie w razie:

1) konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,

2) szczególnych potrzeb pracodawcy.

Aby prawidłowo rozliczyć pracę w godzinach nadliczbowych, musisz najpierw stwierdzić, czy rzeczywiście w danym przypadku wystąpiło przekroczenie normy czasu pracy.

Nadgodziny mogą wystąpić po przekroczeniu przez pracownika:

1) dobowej normy czasu pracy,
2) tygodniowej normy czasu pracy oraz
3) przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy – jeżeli jest on objęty jednym z równoważnych systemów czasu pracy.

Przekroczenie dobowej normy czasu pracy

Najbardziej powszechnie stosowaną dobową normą czasu pracy jest 8 godzin (zgodnie z art. 129 kp). Najczęściej właśnie po 8 godzin na dobę pracują Twoi pracownicy. Norma taka może być krótsza, jeśli przepisy szczególne przewidują takie rozwiązania – np. 7 godzin i 35 minut dla pracowników służby zdrowia czy też 7 godzin dla pracowników niepełnosprawnych w stopniu znacznym lub umiarkowanym. Jeżeli pracownik będzie pracował dłużej niż przewidziana dla niego dobowa norma czasu pracy, to przedłużenie takie spowoduje pracę w godzinach nadliczbowych.

PRZYKŁAD

Pracownik wykonuje pracę w podstawowym systemie czasu pracy od poniedziałku do piątku. Obowiązuje go powszechnie stosowana norma czasu pracy z Kodeksu pracy, czyli 8 godzin.

W czwartek pracodawca polecił mu pracę przez 10 godzin, ponieważ dostarczono pilne zlecenie na wykonanie dodatkowych robót. W tym dniu pracownik przekroczył więc swoją dobową normę czasu pracy o 2 godziny, czyli innymi słowy przepracował w tym dniu 2 godziny nadliczbowe z powodu przekroczenia dobowej normy czasu pracy.

Przekroczenie przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy

Jeżeli Twój pracownik objęty jest jednym z równoważnych systemów czasu pracy, to w pewnych sytuacjach może dojść do przekroczenia przez niego przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy. Zobacz, kiedy tak się stanie.

PRZYKŁAD

Pracownik wykonuje pracę w systemie równoważnym – tj. po 12 godzin dziennie.

W piątek przyszedł do pracy zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy na 12 godzin, ale w związku z awarią systemu nawadniającego musiał pozostać w pracy przez kolejne 3 godziny.

W tym przypadku wszystkie 3 godziny mają charakter pracy w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy.

Jak sprawdzić, czy nastąpiło przekroczenie normy?

Gdy chcesz sprawdzić, czy doszło do przekroczenia dobowej normy czasu pracy, porównaj plan pracy pracownika na dany dzień (harmonogram) z ewidencją czasu pracy (tj. faktycznie przepracowaną liczbą godzin). Jeżeli w wyniku tego porównania okaże się, że pracownik pracował dłużej, niż wynosi jego dobowa norma czasu pracy lub przedłużony dobowy wymiar czasu pracy (w systemie równoważnym), to w takiej sytuacji dochodzi do pracy w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia dobowej normy czasu pracy.

Kiedy nie ma pracy w godzinach nadliczbowych?

Pamiętaj, że gdy zgodnie z przyjętym harmonogramem czasu pracy pracownik nie przepracowuje powszechnie obowiązującej normy czasu pracy lub przedłużonego wymiaru czasu pracy, praca ponad zaplanowaną liczbę godzin nie musi oznaczać pracy w godzinach nadliczbowych.

PRZYKŁAD

Pracownik zatrudniony w systemie równoważnym pracował zgodnie z przyjętym rozkładem czasu pracy we wtorek 10 godzin, a w środę – 4 godziny.

We wtorek pracą w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia przedłużonego dobowego wymiaru czasu pracy będzie jego 11. godzina pracy, natomiast w środę dopiero 9. godzina. Praca w godzinach 5., 6., 7., 8. – nie jest pracą w godzinach nadliczbowych, ponieważ pracownik nie przekroczył 8-godzinnej dobowej normy czasu pracy. Możesz spotkać również inne opinie na ten temat. Ta, przedstawiona tutaj, jest stosowana przez PIP.

Doba pracownicza a godziny nadliczbowe

Przez dobę pracowniczą rozumiemy kolejne 24 godziny, począwszy od godziny, w której pracownik rozpoczął swoją pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem (art. 128 § 3 pkt 1 kp). Jeżeli więc pracownik rozpoczyna pracę o godzinie 8.00, to jego doba pracownicza kończy się odpowiednio o 8.00 w dniu następnym. Polecenie pracy przed upływem takiej doby może spowodować pracę w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia dobowej normy czasu pracy.

PRZYKŁAD

Pracownik w pierwszym tygodniu okresu rozliczeniowego rozpoczyna pracę na I zmianie codziennie o godzinie 6.00. W poniedziałek, zgodnie ze swoim rozkładem, rozpoczął pracę o 6.00 i pracował przez 8 godzin do godziny 14.00. Doba pracownicza tego pracownika kończy się więc odpowiednio o 6.00 we wtorek. Przed zakończeniem pracy w poniedziałek pracownik otrzymał jednak informację, że w związku z koniecznością przyjęcia towaru we wtorek wcześnie rano powinien przyjść we wtorek do pracy o godzinie 4.00, czyli przed zakończeniem doby poniedziałkowej.

Pracownik pracował zatem we wtorek 2 godziny w dobie poniedziałkowej i 8 godzin w dobie wtorkowej. Praca przez 2 godziny w dobie poniedziałkowej jest w tej sytuacji pracą w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia dobowej normy czasu pracy.

Jak rozliczyć pracę przed zakończeniem doby pracowniczej?

Sprawdź teraz, jak powinieneś rozliczyć pracownika z czasu pracy, gdy rozpoczął on pracę przed zakończeniem doby pracowniczej. Czy i kiedy wystąpią wtedy nadgodziny? Czy z powodu zmiany rozkładu będziesz musiał zapłacić pracownikowi za godziny niedopracowane w kolejnej dobie?

PRZYKŁAD 1

Pracownik wykonuje pracę od poniedziałku do piątku przez 8 godzin dziennie. W środę rozpoczął pracę o 8.00 i pracował 8 godzin. W czwartek został poproszony o przyjście do pracy o godzinie 6.00, czyli doba środowa nie została zamknięta, ale wykonywał pracę przez 8 godzin, czyli do 14.00 (zamiast do 16.00).

W tej sytuacji doszło do zmiany rozkładu czasu pracy w taki sposób, że praca w czwartek zamiast o 8.00 rozpoczęła się 2 godziny wcześniej. Nastąpiło więc przekroczenie dobowej normy czasu pracy w dobie środowej, w której pracownik przepracował w sumie 10 godzin. Wystąpiły w tej dobie 2 godziny nadliczbowe. Jednocześnie pracownik nie przepracował 2 godzin pomiędzy 14.00 a 16.00 w czwartek, które by przepracował, gdyby nie doszło do zmiany rozkładu czasu pracy.

Pracownik zachowa więc prawo do rekompensaty za pracę przez 2 godziny nadliczbowe, które przepracował w dobie środowej (wynagrodzenie z dodatkiem lub czas wolny). Nie musisz jednak wypłacać wynagrodzenia za 2 nieprzepracowane godziny w czwartek pomiędzy 14.00 a 16.00. W tym przypadku nie doszło bowiem do niedopracowania godzin do pełnego wymiaru przewidzianego w art. 130 kp. Wymiar czasu pracy został zachowany w wyniku zmiany rozkładu czasu pracy.

PRZYKŁAD 2

Pracownik pracuje po 8 godzin od 8.00 do 16.00 od poniedziałku do piątku. W czwartek w wyniku polecenia pracodawcy przyszedł do pracy na 8.00 na 6 godzin, a w piątek rozpoczął pracę o godzinie 6.00, czyli 2 godziny przed zakończeniem doby czwartkowej. W związku z tym liczba godzin, którą pracownik przepracował w dobie czwartkowej, wynosi 8.

W tej sytuacji nie wystąpi więc praca w godzinach nadliczbowych z powodu przekroczenia dobowej normy czasu pracy. Nie ma również problemu z jej rekompensatą. Pamiętaj jednak, że dokonywanie takich zmian w harmonogramie czasu pracy może spotkać się z nieprzychylną reakcją inspektora pracy, który stwierdzi wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Pomimo nieprzekroczenia dobowej normy czasu pracy ustalanie rozkładu czasu pracy z dwukrotnym rozpoczęciem pracy w tej samej dobie pracowniczej jest bowiem omijaniem przepisu o przerywanym systemie czasu pracy. Tylko w tym systemie możliwe jest bowiem dwukrotne rozpoczynanie pracy w tej samej dobie, a za czas przerwy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.

Artykuł jest fragmentem publikacji Rozliczanie godzin nadliczbowych

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s