Czy system podstawowy może być stosowany w zakładzie pracującym całą dobę?


Czas pracy a oszczędności w firmie

Wybierz odpowiedni system czasu pracy

System czasu pracy to zespół przepisów prawa ustalających maksymalny dopuszczalny dobowy i tygodniowy wymiar czasu pracy pracownika w danym okresie rozliczeniowym. Są to więc ramy, w granicach których pracodawca może zorganizować pracę danego pracownika.

Systemy czasu pracy ustala się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeśli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy. Zmiana systemu czasu pracy może być dokonana również tylko przez zmianę aktu prawnego, w którym został on powołany.

Ponieważ każdy system czasu pracy ma charakterystyczne dla siebie ramy czasowe, warto skonfrontować potrzeby zakładu pracy z tym, co dany system nam proponuje i wybrać ten najodpowiedniejszy dla Twojej firmy.

Podstawowy system czasu pracy

Jest to system, który może być stosowany w stosunku do wszystkich pracowników, bez względu na rodzaj wykonywanej pracy. Jego wprowadzenie nie musi być bowiem uzasadnione żadnymi szczególnymi okolicznościami – inaczej niż w przypadku pozostałych systemów czasu pracy.

8 godzin na dobę i przeciętnie 40 w tygodniu

Pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy wykonuje swoje obowiązki w czasie ograniczonym normami czasu pracy – dobową i średniotygodniową oraz zasadą przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy.

Dobowy czas pracy takiego pracownika nie może przekraczać 8 godzin na dobę. Praca w wymiarze dłuższym będzie zaś w przypadku takiego pracownika pracą w godzinach nadliczbowych, za którą przysługuje dodatkowa rekompensata w postaci dodatku do wynagrodzenia lub czasu wolnego.

Biorąc zaś pod uwagę obowiązującą średniotygodniową normę czasu pracy w połączeniu z zasadą przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy, pracownik nie może przepracować więcej niż średnio 40 godzin w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy w obowiązującym go okresie rozliczeniowym.

Przydaje się nie tylko w pracy „urzędniczej”

Podstawowy system czasu pracy jest zatem systemem, który znakomicie sprawdza się w przypadku pracowników, którzy pracują od poniedziałku do piątku po 8 godzin na dobę. Jednak to nie wszystko – możliwe jest bowiem jego stosowanie w przypadku konieczności zorganizowania pracy od poniedziałku do soboty, a nawet do niedzieli (w połączeniu ze zmianową organizacją czasu pracy daje możliwość zapewnienia pracy przez 24 godziny na dobę – patrz: niżej). Trzeba tylko pamiętać, żeby każdy z pracowników w każdym tygodniu pracy miał zapewniony odpoczynek tygodniowy.

Możliwa praca przez więcej niż 5 dni w tygodniu…

System ten daje również możliwość planowania pracy poszczególnych pracowników na więcej niż 5 dni w tygodniu. Jest to możliwe dzięki zasadzie przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Zgodnie z nią tydzień pracy powinien obejmować przeciętnie 5 dni pracy, a co za tym idzie – w niektóre tygodnie pracownik może mieć zaplanowaną pracę na 6 dni, byleby w pozostałych tygodniach liczba dni pracy była mniejsza, tak by na przestrzeni danego okresu rozliczeniowego nie pracował więcej niż przeciętnie 5 dni w tygodniu.

…i ponad 40 godzin na tydzień

Tak samo sprawa wygląda w przypadku tygodniowej normy czasu pracy. W przeciwieństwie bowiem do tej dobowej nie jest ona normą sztywną. Pracownik nie może więc pracować więcej niż przeciętnie 40 godzin w tygodniu. W niektórych tygodniach może zatem świadczyć pracę np. przez 44 godziny, pod warunkiem jednak że w pozostałych tygodniach liczba ta zostanie zrównoważona niższą liczbą godzin pracy lub dniami wolnymi od pracy, tak by w efekcie w ciągu całego okresu rozliczeniowego pracownik nie pracował więcej niż średnio 40 godzin na tydzień.

System podstawowy + praca zmianowa

Podstawowy system czasu pracy może być również stosowany w połączeniu ze zmianową organizacją czasu pracy, co zdaje egzamin przede wszystkim w organizacjach czasu pracy, które muszą zapewnić pracę pracowników przez więcej niż 8 godzin na dobę (np. funkcjonowanie sklepu przez 12 lub 24 godz. na dobę). Taki system może być zatem, w niektórych przypadkach, alternatywą dla systemu pracy w ruchu ciągłym.

Jak udzielić dnia wolnego od pracy, żeby nie stracić?

Z punktu widzenia przygotowania harmonogramów ważne jest określenie, czym jest dzień wolny od pracy. Ponieważ Kodeks pracy tego nie definiuje, jak zwykle w takich sytuacjach są różne interpretacje. Zarówno Ministerstwo Pracy, jak i Państwowa Inspekcja Pracy zgodnie twierdzą, że dzień wolny od pracy to 24 kolejne godziny po zakończeniu doby pracowniczej danego pracownika. Oznacza to, że jeśli np. pracownik świadczy pracę we wtorek w godz. 14.00–22.00, to jego doba pracownicza zakończy się dopiero o 14.00 w środę. I dopiero od tego momentu możesz udzielić pracownikowi dnia wolnego, który będzie trwał od 14.00 w środę do 14.00 w czwartek. To z kolei oznacza, że pomimo całej środy wolnej, pracownik może przyjść do pracy dopiero o 14.00 w czwartek.

Taka interpretacja niestety bardzo utrudnia tworzenie harmonogramów przy pracy zmianowej. Powoduje, że pracownik musi mieć w okresie rozliczeniowym więcej takich zwykłych dni wolnych, co z kolei sprawia, że prawie zawsze nie będzie w stanie wypracować pełnego wymiaru czasu pracy. Skutki tego poniesie oczywiście pracodawca, ponieważ za niedopracowany wymiar i tak będzie musiał pracownikowi zapłacić.

Na szczęście z pomocą pracodawcom przyszedł już nie pierwszy raz Sąd Najwyższy, który stwierdził, że dla pracowników pracujących w systemie trzyzmianowej organizacji pracy, na trzeciej zmianie dzień wolny to 24 godziny liczone po zakończeniu trzeciej zmiany (uchwała z 10 lutego 1994 r., I PZP 49/93, OSNC 1994/7–8/143). [..]

Artykuł jest fragmentem publikacji Czas pracy a oszczędności w firmie

 

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s