Dodatek za pracę w nocy


Praca w porze nocnej

Jeżeli pracownik wykonuje pracę w porze nocnej, to przysługuje mu dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy, którą przepracuję w nocy w wysokości 20 % stawki godzinowej, która wynika z minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku.

W kodeksie pracy określono minimalną wysokość dodatku. Pracodawca może wprowadzić wysokość dodatku na wyższym poziomie.

W przypadku pracowników, którzy pracują w porze nocnej stale poza zakładem pracy – dodatek za każdą godzinę pracy w porze nocnej można zastąpić ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej .

Ustalenie ryczałtu w oparciu o zaniżony szacunek kształtuje u pracodawcy obowiązek wypłaty dodatku za rzeczywistą liczbę godzin przepracowanych w porze nocnej.

Przykład: Wysokość dodatku do wynagrodzenia za 1 godzinę pracy w porze nocnej. Jest to dodatek dla pracownika, dla którego dniem wolnym, który wynika z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy jest sobota.

1.Miesiąc
2.Wymiar czasu pracy
3.Wysokość dodatku za 1h pracy w porze nocnej

Styczeń
1386 / 160 x 20%
1,73 zł

Luty
1386 / 160 x 20%
1,73 zł

Marzec
1386 / 184 x 20%
1,51 zł

Kwiecień
1386 / 160 x 20%
1,73 zł

Maj
1386 / 168 x 20%
1,65 zł

Czerwiec
1386 / 168 x 20%
1,65 zł

Lipiec
1386 / 168 x 20%
1,65 zł

Sierpień
1386 / 176 x 20%
1,58 zł

Wrzesień
1386 / 176 x 20%
1,58 zł

Październik
1386 / 168 x 20%
1,65 zł

Listopad
1386 / 160 x 20%
1,73 zł

Grudzień
1386 / 168 x 20%
1,65 zł

Czas pracy młodocianych


Zatrudnienie młodocianych

Obowiązkiem pracodawcy, który zatrudnia pracownika młodocianego przy wykonywaniu prac lekkich, jest ustalenie wymiary i rozkładu czasu pracy. Pracodawca musi przy tym uwzględnić tygodniową liczbę godzin nauki, która wynika z programu nauczania, a także z rozkładu zajęć szkolnych.

Aby pracownik młodociany miał możliwość wypełniania obowiązku szkolnego, jego:

  • tygodniowy wymiar czasu pracy w okresie, w którym odbywa zajęcia szkolne nie może przekraczać 12 godzin,
  • dobowy wymiar czasu pracy w dniu, w którym uczestniczy w zajęciach szkolnych nie może przekraczać 2 godzin.

Podczas ferii  szkolnych wymiar czasu pracy młodocianego, który zatrudniony jest przy pracach lekkich nie może przekraczać 7 godzin na dobę oraz 35 godzin w tygodniu.

Dobowy wymiar czasu pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może jednak przekraczać 6 godzin.

Młodociany może wykonywać pracę lekkie u więcej niż jednego pracodawcy. Nie może jednak pracować przy tym ponad normę. Tak więc obowiązkiem pracodawcy przed nawiązaniem stosunku pracy jest uzyskanie od pracownika młodocianego oświadczenia o zatrudnieniu lub niepozostawaniu w zatrudnieniu innego pracodawcy.

W przypadku zatrudnienia w celu przygotowania zawodowego, czasu pracy pracownika młodocianego nie może przekraczać 8 godzin na dobę, a gdy młodociany jest w wieku do 16 lat – 6 godzin.

W sytuacji, gdy dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, obowiązkiem pracodawcy jest wprowadzenie przerwy, które powinna trwać nieprzerwanie 30 minut.

Pracownik młodociany nie może być zatrudniony:

Pracodawca obowiązkowo zapewnia młodocianemu:

  • co najmniej 14-godzinną przerwę w pracy, które obejmuje porę nocną,
  • co najmniej 48 godzin nieprzerwanego tygodniowego odpoczynku, który obejmuje niedzielę.

Kapitał początkowy emerytury


Według przepisów, osoba, która nabędzie prawo do emerytury, otrzyma ją z ZUS, otwartego funduszu emerytalnego, a gdy opłaca dodatkowe ubezpieczenie, to także z tzw. trzeciego filaru.

Na wysokość emerytury z ZUS osoby, która pracowała przed 1999 r. (wtedy weszła w życie reforma emerytalna) będą miały wpływ nie tylko zwaloryzowane składki, które były przekazywane co miesiąc przez pracodawcę i gromadzone na jej indywidualnym koncie. Pod uwagę będzie także brany kapitał początkowy.

Kapitał początkowy to nasze składki na ubezpieczenie społeczne, jakie płaciliśmy, pracując przed reformą. To tzw. rodzaj „posagu”, który otrzymujemy z ZUS za nasz długi staż pracy.

Kapitał początkowy wylicza się każdej osobie, która urodziła się po 31 grudnia 1948 r i do 1 stycznia 1999 r. przepracowała, opłacając składki emerytalne, co najmniej 6 miesięcy i jeden dzień.

Jak tworzony jest kapitał początkowy ?

Wyliczany jest przez ZUS na podstawie naszych średnich zarobków z:

  • 10 kolejnych lat pracy od 1980 r. do 1998 r.,
  • 20 lat, które zostaną dowolnie wybrane z całego okresu zatrudnienia (nie muszą następować kolejno po sobie),
  • z faktycznego czasu ubezpieczenia w przypadku osób, które urodziły się po 31 grudnia 1968 r. i nie mogą oni udowodnić kolejnych 10 lat z powodu korzystania z urlopu wychowawczego, nauki w szkole wyższej, ubezpieczenia przez okres krótszy niż 10 lat.

Jak wybrać korzystne lata ?

To my możemy zdecydować o tym, z którego okresu pracy kapitał początkowy zostanie nam wyliczony. Należy wskazać te lata, w których nasze zarobki przekraczały średnie roczne wynagrodzenie w gospodarce lub najbardziej się do niego zbliżały.

Aby to zrobić, bierzemy karetkę i dzielimy ją na pół. Po jednej stronie wypisujemy kolejno swoje lata pracy, a obok nich – nasze zarobki.

Pamiętaj ! To ma być dochód roczny, nie miesięczny. Nie wliczamy do tego premii oraz nagród, jakie otrzymaliśmy w firmie.

Po drugiej stronie kartki zapisujemy średnie roczne wynagrodzenie w Polsce w danym roku (poszukaj je np. w roczniku statystycznym). Porównujemy kwoty ze sobą i wybieramy najbardziej dla nas korzystne lata.

Pamiętaj ! Gdy przed styczniem 1999 r. legalnie pracowaliśmy w którymś z państw UE i byliśmy ubezpieczeni, to można ten okres  uwzględnić przy ustalaniu kapitału początkowego, pod warunkiem że wynosi mniej niż rok.

Potrzebne dokumenty

ZUS nie obliczy kapitału początkowego z własnej inicjatywy. Trzeba będzie złożyć wniosek.

W swoim oddziale ZUS składamy:

  • wniosek o ustalenie kapitału początkowego (druk ZUS Kp-1),
  • wypełniony kwestionariusz, który dotyczy okresów składkowych i nieskładkowych ( druk ZUS Rp-6),
  • zaświadczenie o zatrudnieniu oraz wynagrodzeniu (druk ZUS RP-7) lub legitymacje ubezpieczeniową, która zawiera wpisy o zatrudnieniu i wynagrodzeniu.

Pamiętaj !

Jeżeli opłacaliśmy indywidualnie składkę na ubezpieczenie społeczne lub współpracowaliśmy przy prowadzeniu działalności, to powinniśmy w kwestionariuszu ( druk ZUS Rp-6) podać: adres firmy i jednostkę ZUS, do której odprowadzaliśmy składki, a także Numer Konta Płatnika (NKP) nadany kiedyś przez ZUS oraz REGON i NIP.

Dokumenty muszą być dołączone w oryginale. ZUS dopuści wyjątkowo kopię (muszą być poświadczone za zgodność z oryginałem) następujących dokumentów:

  • książeczki wojskowej,
  • dyplomu ukończenia studiów,
  • wyciągu z akt, które wystawiły urzędy stanu cywilnego,
  • danych z dowodu osobistego (książeczkowego).

A co, gdy nie mamy dokumentów ?

Jeżeli Twoje dokumenty się gdzieś zapodziały, to będzie trzeba ich poszukać. Gdy firmy, w których się pracowało, istnieją, to wystarczy się do nich udać i poprosić o wydanie stosownych dokumentów.

Jeżeli firmy już nie ma:

  • udajemy się do oddziału ZUS, który posiada specjalny informator z wykazem ponad 6 tysięcy upadłych lub zlikwidowanych przedsiębiorstw.
  • sprawdzamy archiwa, które działają przy urzędzie wojewódzkim, na którego terenie znajdował się zlikwidowany zakład pracy, dokumentów można tez poszukać w archiwach resortowych,
  • szukamy osób, które potwierdziłby nasze zatrudnienie (gdy zaginęły dokumenty sprzed 15 listopada 1999r.).

Pamiętaj ! Świadek będzie musiał udowodnić, ze z nami pracował.

Jeżeli mimo poszukiwań nie uda się udowodnić zarobków za wskazane lata, to ZUS sam wyliczy nam kapitał początkowy, przyjmując za te okresy kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej w danym okresie.

Odwołanie

ZUS będzie miał pół roku od otrzymania dokumentów  na obliczenia naszego kapitału początkowego. Gdy po otrzymaniu decyzji, będziemy uważać, że obliczenie jest błędne, można będzie złożyć reklamacje (formularz ZUS ZRU).

Okresy składkowe i nieskładkowe

Do okresów składkowych (są to okresy, za które opłacano składki na ubezpieczenie społeczne) wlicza się m.in okresy:

  • zatrudnienia, pracy nakładczej, pracy w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych, innej pracy zarobkowej (umowa agencyjna, umowa zlecenia), pobierania zasiłku macierzyńskiego, zasiłku dla bezrobotnych.

Okresy nieskładkowe to:

  • okresy, w których pobierano zasiłki z ubezpieczenia społecznego (chorobowy, opiekuńczy) oraz otrzymywania świadczenia rehabilitacyjnego, urlopy wychowawcze, czas nauki w szkole wyższej na jednym kierunku (gdy nauka została ukończona), nie wykonywania pracy przed 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych (nie więcej niż 5 lat).

Pamiętaj ! Okresy składkowe uwzględniane są w wymiarze, który nie przekracza 1/2 udowodnionych okresów składkowych.

Kiedy można wystąpić do ZUS o podwyższenie emerytury? – Kiedy można wystąpić do ZUS o podwyższenie emerytury?

Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku?
– Dla kogo wcześniejsza emerytura po 2008 roku? 188 stron komentarzy, porad i przepisów …

Praca w godzinach nadliczbowych


Godziny nadliczbowe w pracy

Pracownik wykonuje pracę w godzinach nadliczbowych, gdy praca:

  • wykonywana jest ponad obowiązujące go normy czasu pracy,
  • wykonywana jest ponad przedłużony dobowy wymiar czasu pracy, który wynika z obowiązującego go systemu i rozkładu czasu pracy.

Dla przykładu: Jeżeli pracownik zatrudniony jest w podstawowym systemie czasu pracy, to praca ponad 8 godzin na dobę oraz ponad 40 godzin przeciętnie w tygodniu w danym okresie rozliczeniowym będzie pracą nadliczbową.

A w przypadku pracownika, który zatrudniony jest w równoważnym systemie czasu pracy, gdzie dopuszcza się przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy np. do 12 godzin, pracą nadliczbową będzie praca wykonywana ponad 8 godzin na dobę w dniach, w których zgodnie z grafikiem powinien pracować 8 lub mniej godzin, a w dniach, w których powinien pracować więcej niż 8 godzin – praca ponad liczbę, którą powinien przepracować. W tym przypadku pracą w godzinach nadliczbowych będzie także praca ponad 40 godzin przeciętnie w tygodniu w obowiązującym pracownika okresie rozliczeniowym.

Pracownik może pracować w godzinach nadliczbowych jedynie w razie:

  • konieczności prowadzenia akcji ratowniczej, która ma na celu ochronę życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,
  • szczególnych potrzeb pracodawcy ( w tym przypadku limit godzin nadliczbowych wynosi 150 w roku kalendarzowym, jednak w umowie o pracę lub przepisach wewnątrzzakładowych można ustalić wyższe limit).

Pamiętaj! Przepisy prawa pracy pozwalają pracownikowi na przepracowanie w godzinach nadliczbowych nie więcej niż 416 godzin w roku kalendarzowym.

Pracownikowi przysługuje za pracę nadliczbową, oprócz normalnego wynagrodzenia, dodatek w wysokości:

  • 100 % wynagrodzenia, gdy:
  • pracuje w godzinach nadliczbowych, które przypadają w nocy, w niedziele oraz święta, które nie są dla pracownika dniami pracy,
  • pracuje w godzinach nadliczbowych, które przypadają w dniu wolnym od pracy, który został udzielony pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub święto,
  • pracuje w godzinach nadliczbowych, które są przekroczeniem średniotygodniowej normy czasu pracy.

50 % wynagrodzenia, gdy:

  • pracuje w godzinach nadliczbowych, które przypadają w każdym innym dniu.

Pamiętaj! Pracownikowi, który stale pracuje poza zakładem pracy, wynagrodzenie wraz z dodatkiem można zastąpić ryczałtem.

Pracodawca może pracownikowi zrekompensować pracę nadliczbową czasem wolnym od pracy, zamiast wypłaty dodatku.

I tak: w zamian za czas, który pracownik przepracuje w godzinach nadliczbowych, na jego pisemny wniosek, pracodawca może udzielić mu w tym samym wymiarze czasu wolnego od pracy.

Pracodawca może także udzielić pracownikowi czasu wolnego bez jego pisemnego wniosku. Ale wtedy udziela się czasu wolnego od pracy w wymiarze, który jest o połowę wyższy niż liczba przepracowanych godzinach nadliczbowych, a więc 1 godzina nadliczbowa =1,5 godz. czasu wolnego.

Czas wolny powinien być udzielony przez pracodawce najpóźniej do końca okresu rozliczeniowego.

Pamiętaj! Udzielenie pracownikowi czasu wolnego nie może być powodem obniżenia wynagrodzenia, które należy się pracownikowi za pełny miesięczny wymiar czasu pracy.

Kto nie może pracować w godzinach nadliczbowych.

W godzinach nadliczbowych nie można zatrudniać:

  • kobiet w ciąży,
  • pracowników, którzy opiekują się dzieckiem do lat 4, bez ich zgody,
  • pracowników, którzy zatrudnieni są na stanowiskach, gdzie występują przekroczone najwyższe dopuszczalne stężenia i natężenia czynników szkodliwych dla zdrowia,
  • pracowników niepełnosprawnych, chyba, ze pracują pilnowaniu lub właściwy lekarz wyraził na to zgodę.

Pamiętaj! Tygodniowy czas pracy pracownika + godziny nadliczbowe nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym.

 

Praca na emeryturze


W ciągu ostatnich dwóch lat emeryci mogli jednocześnie pobierać świadczenia oraz wynagrodzenie za pracę, obecnie (od 1 stycznia 2011r.) osoby, które po przejściu na wcześniejszą emeryturę pozostały na etacie w dotychczasowym zakładzie pracy bez rozwiązania umowy o pracę, będą musiały się zdecydować i wybrać: emerytura albo pensja.

Gdy emerytura była już pobierana przed 1.01.2011 r. i emeryt nadal pracuje na tej samej umowie o pracę, to ZUS wytrzyma mu wypłatę od 1 października 2011r.

Aby się tak nie stało trzeba będzie rozwiązać umowę o pracę do końca września.

Emeryt może wybierać: pracuje nadal, a emerytura poczeka lub rozwiązuje umowę o pracę i powiadamia o tym ZUS i wtedy świadczenie emerytalne zostanie wypłacone.

Następnie znów można się zatrudnić i pobierać obydwie wypłaty, a to dlatego, że zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy emerytalnej zmiany nie dotyczą tych osób, które skończyły pracę, wzięły emeryturę, a następnie zatrudniły się ponownie.

Jeżeli chodzi o osoby, które złożyły lub złożą wniosek o emeryturę w tym roku lub złożyły go wcześniej, ale warunki do niej (wiek) spełniają już teraz, powinny także przynajmniej na chwilę (na jeden dzień) rozwiązać umowę o pracę, by ZUS wypłacił im emeryturę.

Następnie zaraz po tym wolno bezie podjąć pracę u innego lub nawet tego samego pracodawcy.

Obecnie pracuje 33 % Polaków w wieku 55-64 lata.

Kiedy należy się urlop okolicznościowy ?


Urlop okolicznościowy pracownika

Jeżeli pracownika czeka ważne wydarzenie rodzinne lub musi załatwić osobiste sprawy, to przysługują mu pełnopłatne dni wolne. Wynagrodzenie wylicza się wtedy tak samo jak przy urlopie wypoczynkowym.

Ile dni się należy ?

Wszystko zależne jest  od wagi wydarzenia oraz stopnia pokrewieństwa.

Obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie dwóch dni wolnego, gdy pracownik bierze ślub lub urodzi mu się dziecko. Także dwa dni urlopu okolicznościowego przysługują pracownikowi w przypadku śmierci bliskiej osoby (małżonka, dziecka, matki, ojca, ojczyma, macochy).

Jeżeli chodzi o inne ważne sytuacje życiowe, to pracownik może dostać jeden dzień wolnego.

Jeden dzień urlopu okolicznościowego przysługuje w razie ślubu dziecka pracownika oraz przy smutnych i tragicznych uroczystościach rodzinnych: śmierci i pogrzebie siostry brata, teściowej, teścia, babci, dziadka, bądź osoby, która jest utrzymaniu pracownika lub pod jego opieką.

Pamiętaj ! Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu okolicznościowego. Prawo do tego urlopu powinno być udokumentowane, a więc pracownik dostarcza pracodawcy np. kopię aktu zgonu krewnego lub świadectwo urodzenia dziecka.

Podstawa prawna: Dz.U. z 1996 r., nr 60, poz. 281 .

Praca w porze nocnej


Pora nocna w pracy

Pora nocna obejmuje 8 godzin między godzinami 21.00 a 7.00.

Pracownik, którego rozkład czasu pracy obejmuje  w każdej dobie co najmniej 3 godziny pracy w porze nocnej lub którego co najmniej 1/4 czasu pracy w okresie rozliczeniowym przypada na porę nocną , jest pracownikiem pracującym w nocy.

Czas pracy osoby, która pracuje w nocy nie może przekraczać 8 godzin na dobę, gdy wykonuje prace, które są szczególnie niebezpieczne lub związane z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym.

Przepis ten nie dotyczy:

  • pracowników, którzy zarządzają w imieniu pracodawcy zakładem pracy,
  • przypadków konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska lub usunięcia awarii.

Wykaz prac szczególnie niebezpiecznych lub związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym, określa pracodawca w porozumieniu z zakładowa organizacją związkową, a gdy ona u niego nie działa – z przedstawicielami pracowników, którzy zostali wybrani w trybie przyjętym u danego pracodawcy, oraz po zasięgnięciu opinii lekarza, który sprawuje profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa pracy oraz ochrony zdrowia pracowników.

Na pisemny wniosek pracownika, który jest pracownikiem nocnym, pracodawca informuje właściwego okręgowego inspektora pracy o zatrudnianiu pracowników pracujących w nocy.

Pracownikowi, który wykonuje pracę w porze nocnej przysługuje dodatek do wynagrodzenia za każdą godzinę pracy w porze nocnej w wysokości 20 % stawki godzinowej, która wynika z minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

W stosunku do pracowników, którzy wykonują swoją pracę w porze nocnej stale poza zakładem pracy dodatek, o którym mowa wyżej, może być zastąpiony ryczałtem, którego wysokość odpowiada przewidywanemu wymiarowi pracy w porze nocnej.